Włoski
Używany wWłochy Włochy San Marino Watykan Szwajcaria (Kantony Ticino i Gryzonia ) Słowenia ( Wybrzeże-Karst ) Chorwacja ( Istria , Rijeka , Dalmacja ) Brazylia ( Santa Teresa , Vila Velha , Rio Grande do Sul )
San Marino 
Watykan 
szwajcarski 
Słowenia 
Chorwacja 
Brazylia 

Ponadto, z powodu imigracji, włoskim posługują się mniejsze społeczności użytkowników w różnych stanach .

Głośniki
Całkowity68 milionów, z czego około 64,8 to native speakerzy, a 3,1 to nierodowi użytkownicy (Ethnologue, 2021)
Klasyfikacja23 (2021)
Inne informacje
PismoAlfabet łaciński
Facet Inflexive - biernik SVO (kolejność półwolna)
Taksonomia
Filogenezajęzyki indoeuropejskie
 italo -
  romans
   włosko-zachodni
    romans zachodni
     włosko-dalmatyński
      italo-romans [1]
        włoski
Oficjalny statut
Oficer wEuropa Unia Europejska UNESCO OBWE Włochy Szwajcaria San Marino Watykan Zakon Maltański
Logo UNESCO.svg
Logo OBWE.svg
Włochy 
szwajcarski 
San Marino 
Watykan 
Zakon Maltański 
Mniejszość
uznana w
Słowenia Słowenia Chorwacja Brazylia
Chorwacja 
Brazylia 
Kody klasyfikacyjne
ISO 639-1it
ISO 639-2ita
ISO 639-3ita( PL )
Glottologital1282( PL )
Językoznawstwo51-AAA-q
Fragment w języku
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka , art. 1
Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem godności i praw. Są obdarzeni rozumem i sumieniem i muszą działać wobec siebie w duchu braterstwa.
Włoski idiom.png
Rozmieszczenie geograficzne języka włoskiego: kolorem ciemnoniebieskim obszary, w których ma większość, kolorem jasnoniebieskim obszary, w których jest mniejszością lub w których w przeszłości stanowił większość.

Włoski ( [ itaˈljaːno ] [Uwaga 1] słuchaj [ ? · Info ] ) to język romański używany głównie we Włoszech .

Zajmuje 23 miejsce wśród języków pod względem liczby użytkowników na świecie, a we Włoszech posługuje się nim około 58 milionów mieszkańców. [2] W 2015 roku włoski był językiem ojczystym 90,4% mieszkańców Włoch [3] , którzy często go nabywają i używają razem z regionalnymi wariantami włoskiego , regionalnymi językami i dialektami . We Włoszech jest szeroko stosowany we wszystkich rodzajach komunikacji w życiu codziennym i jest w dużej mierze rozpowszechniony w mediach krajowych , w administracji publicznej państwa włoskiego oraz w wydawnictwach.

Poza tym, że jest językiem urzędowym Włoch, jest również jednym z oficjalnych języków Unii Europejskiej , [Uwaga 2] San Marino , [4] Szwajcarii , [5] Watykanu i Suwerennego Zakonu Wojskowego Malty . Jest również uznawany i chroniony jako „język włoskiej mniejszości narodowej” przez konstytucję słoweńską i chorwacką na terytoriach, na których żyją populacje dialektu istryjskiego.

Jest szeroko rozpowszechniony we włoskich społecznościach emigracyjnych , jest szeroko znany również ze względów praktycznych w różnych rejonach geograficznych i jest jednym z najlepiej poznanych języków obcych na świecie. [4]

Z historycznego punktu widzenia włoski jest językiem skodyfikowanym między XV a XVI wiekiem na podstawie literackiego języka florenckiego używanego w XIV wieku . [6]

Historia

Dante Alighieri , uważany za ojca języka włoskiego

Włoski jest językiem neołacińskim , czyli wywodzącym się z wulgarnej łaciny używanej we Włoszech w starożytności rzymskiej i głęboko przeobrażonym na przestrzeni wieków. [7]

Od wulgarnej łaciny do języka włoskiego

Ikona szkła powiększającego mgx2.svgTen sam temat szczegółowo: Wulgarna łacina .

Już w epoce klasycznej istniało „wulgarne” użycie łaciny, która dotarła do nas za pośrednictwem tekstów nieliterackich, graffiti , nieoficjalnych napisów czy tekstów literackich dbających o odtworzenie języka mówionego, jak to często bywa w komedii . [8] Obok tego istniała „literacka” łacina, przyjęta przez pisarzy klasycznych i powiązana z językiem pisanym, ale także z językiem, którym posługują się najbardziej istotne społecznie i wykształcone klasy. [8]

Wraz z upadkiem cesarstwa rzymskiego i powstaniem królestw rzymsko-barbarzyńskich nastąpiła sklerotyzacja łaciny pisanej (która stała się językiem administracyjnym i scholastycznym), podczas gdy łacina mówiona zlewała się coraz bardziej z dialektami zlatynizowanych ludów. , ożywiając języki neołacińskie, w tym włoski. [9]

Historycy języka włoskiego określają przemówienia, które powstały w ten sposób we Włoszech w średniowieczu, jako „wulgarnych Włochów”, w liczbie mnogiej, a jeszcze nie jako „język włoski”. W rzeczywistości dostępne świadectwa wykazują wyraźne różnice między wypowiedziami z różnych obszarów, podczas gdy nie było wspólnego wulgarnego modelu odniesienia.[ bez źródła ]

Pierwszym tradycyjnie uznanym dokumentem używania języka włoskiego jest zachowany w opactwie Montecassino notarialny placit, pochodzący z Księstwa Kapui i datowany na 960 r.: jest to Placito cassinese (zwany także Placito di Capua lub „Placito capuano "), które w istocie jest zaprzysiężonym zeznaniem mieszkańca o sporze o granice własności między benedyktyńskim klasztorem w Kapui należącym do benedyktynów opactwa na Monte Cassino a niewielkim pobliskim lennem, które niesłusznie zajęło część terytorium opactwa : « Sao ko kelle terre per kelle cele que ki zawiera trzydzieści lat ich posiadania przez część Sancti Benedicti.»("Wiem [oświadczam], że te ziemie w granicach tu zawartych (podane tutaj) były własnością zakonu benedyktynów od trzydziestu lat "). [7] Jest to tylko zdanie, które jednak z różnych powodów może być obecnie uważane za „wulgarne” i już nie po prostu łacińskie: zniknęły przypadki (z wyjątkiem dopełniacza Sancti Benedicti , który przejmuje dykcję łaciny kościelnej), spójnik ko („że”) i demonstracyjne kelle („te”), morfologicznie czasownik sao (z łac. sapio) jest zbliżona do formy włoskiej itp. Dokument ten jest ściśle śledzony przez inne placówki z tego samego obszaru geograficzno-językowego, takie jak Placito di Sessa Aurunca i Placito di Teano .[ bez źródła ]

Wpływ szkoły sycylijskiej

Jednym z pierwszych przypadków ponadregionalnej dyfuzji języka była poezja szkoły sycylijskiej , pisana „znakomitym” sycylijskim, gdyż została wzbogacona o francuszczyzny, prowansalizmy i łacinniki [10] przez licznych poetów (nie wszystkich Sycylijczyków) czynnych przed połową XIII wieku w otoczeniu dworu cesarskiego. Pewne cechy językowe o tym rodowodzie zostały przejęte również przez pisarzy toskańskich kolejnych pokoleń i pozostawały przez wieki lub do tej pory w języku włoskim (i nie)poetyckim: od form monoftongizowanych jako core i loco po formy warunkowe in -ia ( np. saria to byłoby) na stosowane na Sycylii przyrostki wywodzące się z prowansalskiego jako -anza (np . alligranza dla radości , błoniasty , zwyczaj , spotkanie ) lub -ura (np . freddura , chiarura , warzywa ) i inne [11] [12] [13] lub słowa np. czasownik wydaje się dla opinii , że dla Dantego było to „słowo wyuczone” (pochodzenia prowansalskiego, do włoskiego dotarło także poprzez lirykę sycylijską). [14] Szkoła sycylijskauczy dużej produktywności w posługiwaniu się wyżej wymienionymi przyrostkami i przedrostkami (te ostatnie pochodzą głównie z łaciny ) takich jak dis -: disfidarsi , s -: sorry , mis -: miscreant , misdoing i wielu innych. Istniały już skróty takie jak dir (powiedzmy) czy amor (miłość) i inne łaciny; na przykład słowo amuri w języku sycylijskim przeplata się z miłością (łac.). [10] Wkład szkoły sycylijskiej był godny uwagi:

… Cokolwiek piszą Włosi, nazywa się to sycylijskim… (przetłumaczone)

( Dante Alighieri , De vulgari eloquentia I, XII, 2 )

Od wulgarnego toskańskiego do włoskiego

Ilustracja z początku XX wieku świętująca język „tak ” z wizerunkiem Dantego i jego słynną frazą nałożoną na tricolor

…pięknego kraju, w którym brzmi „tak

( Dante Alighieri , Inferno , kanto XXXIII , t. 80 )

Struktura języka włoskiego wywodzi się w istocie z języka florenckiego z XIV wieku. Rola tego języka ojczystego w kształtowaniu się języka włoskiego jest tak ważna, że ​​w niektórych przypadkach historycy tego języka opisują już czternastowiecznego florentyńczyka jako „starożytnego włoskiego”, a nie jako „florenckiego wulgarnego”. [Uwaga 3]

Wśród licznych cech, które włoski przejmują od XIV-wiecznego florenckiego, a które nie były związane z prawie wszystkimi innymi włoskimi językami narodowymi, można wymienić pięć elementów odróżniających zidentyfikowanych przez Arrigo Castellaniego , na przykład na poziomie fonetycznym : [15]

  • „spontaniczne dyftongi” tj . i uo (właściwie epentezy / j, w /: stopa e nowe z / jɛ, wɔ /, zamiast pede i novo );
  • anafoneza ( lin zamiast tenca ) ;
  • zamknięcie e pretonic ( di- zamiast de- );
  • wynik łacińskiego nexus -RI- w / j / zamiast w r ( luty zamiast febbraro ),
  • przejście nieakcentowanego ar do er ( krewetka zamiast gambaro ).

Jednak już od końca XIV wieku język używany we Florencji oderwał się od tego modelu, który później został skodyfikowany przez pisarzy nieflorenckich, poczynając od weneckiego Pietro Bembo w Prose della vulgar lingua (1525), jako wspólny język pisma w całych Włoszech począwszy od drugiej połowy XVI wieku : słowami Bruno Migliorini „Jeśli czytamy stronę prozy, w tym sztuki, z ostatnich lat XV lub początku XVI wieku wieku, zwykle dość łatwo jest nam powiedzieć, z jakiego regionu pochodzi, podczas gdy dla tekstu z końca XVI wieku jest to bardzo trudne”. [16]

Od XVI wieku terminy „toskański” i „włoski” były używane jako synonimy [17] .

Pierwszy traktat poświęcony nie językowi włoskiemu lub jednemu lub kilku z tych vulgaris należy do XVII wieku, ale do języka włoskiego jako takiego: O spostrzeżeniach języka włoskiego przez Marcantonio Mambelli , zwanego il Cinonio .

Włoski odgrywałby również prestiżową rolę na Korsyce ( Francja ), jako język kultury, religii i oficjalnej komunikacji, do czasu, gdy w 1859 r. nastąpiło jego stopniowe zastąpienie językiem francuskim [18] [19] ; na Sardynii , gdzie od jakiegoś czasu rolę języka dachowego przejął hiszpański , pod koniec XVIII w . nastąpiłby proces intensywnej italianizacji , poczynając od kierownictwa Savoy , zainteresowanego nawiązaniem stosunków z Piemontem, a tym samym sfera kulturalna włoska [20] [21] [22].

Od Risorgimento do dziś

Włoski pozostawał przez długi czas przede wszystkim językiem pisanym literatów, którzy w swoich utworach wybrali literacki model Petrarki. To właśnie Pietro Bembo w XVI wieku zaproponował florencki XIV wiek Petrarki jako wspólny język literacki innym włoskim pisarzom. Jego propozycja była częścią tak zwanej „ kwestii języka ”, to znaczy toczącej się dyskusji, jaki wspólny język mógłby zostać przyjęty we Włoszech w literaturze, i była najbardziej pożądana przez innych włoskich pisarzy. [23]Tocząca się wówczas dyskusja, w której ostatecznie zwycięży stanowisko Bembo, nie dotyczyła tego, jaki wspólny język mogliby przyjąć Włosi, ale w jakim wspólnym języku można by pisać prozę i literaturę.

W rekonstrukcjach językoznawców, do drugiej połowy XIX wieku, tylko bardzo niewielka część ludności włoskiej potrafiła wypowiadać się po włosku. Jak donosi Sergio Salvi, „W 1806 r. Alessandro Manzoni w liście do Fauriela zwierzył się, że włoski” można uznać za prawie martwy język „”. [24] Później, w 1861 , według szacunków Tullio De Mauro [25] tylko 2,5% włoskiej populacji było w stanie mówić po włosku. W ocenie Arrigo Castellani w tym samym dniu odsetek ten wynosił 10%. [26]

W debacie Risorgimento o potrzebie przyjęcia wspólnego języka dla Włoch, które właśnie wtedy rodziły się jako naród, zaangażowały się różne osobistości, takie jak Carlo Cattaneo , Alessandro Manzoni , Niccolò Tommaseo i Francesco De Sanctis . [27]

Manzoni jest szczególnie odpowiedzialny za podniesienie florenckiego do narodowego modelu językowego, publikując w 1842 r. I promessi sposi , który stałby się tekstem referencyjnym nowej prozy włoskiej. [27] Jego decyzja o podarowaniu wspólnego języka nowej ojczyźnie, podsumowana przez niego w słynnym zamiarze „prania ubrań w Arno ”, [Przypis 4] była głównym wkładem Manzoniego w sprawę Risorgimento . [28]

Wśród swoich propozycji w debacie na temat zjednoczenia politycznego i społecznego Włoch przekonywał również, że słownictwo jest najodpowiedniejszym narzędziem, aby uczynić florencki dostępnym dla wszystkich na poziomie krajowym. [29]

„Jednym z najskuteczniejszych i bardziej ogólnych środków rozpowszechniania języka, zwłaszcza w naszych warunkach, jest, jak wszyscy wiedzą, słownictwo. I zgodnie z zasadami i faktami tutaj przedstawionymi, słownictwo w tym zakresie dla Włoch nie mogło być inne niż żywego języka florenckiego.

( Alessandro Manzoni , O jedności języka i środkach jej rozpowszechniania , 1868 )

Później czynniki historyczne, takie jak zjednoczenie polityczne , mobilizacja i mieszanie się mężczyzn w wojsku w czasie I wojny światowej , rozpowszechnianie się audycji radiowych przyczyniły się do stopniowego rozprzestrzeniania się języka włoskiego. Zwłaszcza w drugiej połowie XX wieku rozpowszechnienie języka zostało przyspieszone także dzięki udziałowi telewizji i migracji wewnętrznych z Południa na Północ. [30] Zakaz używania włoskich parlamentów i języków mniejszości językowych w funkcji publicznej (szkoła, dokumenty publiczne itp.) był fundamentalny; nauczyciele byli (i nadal są) instrumentem, za pomocą którego te środki wyrazu zostały pomniejszone, uważane za „dialekty” na podrzędnej pozycji, jeśli nie „złą trawę”, którą należy wykorzenić. [31] Dopiero konstytucja republikańska z 1947 r. uznała we Włoszech obecność języków innych niż język urzędowy (włoski) i zabroniono dyskryminacji ze względów językowych (art. 3, 6 i 21 konstytucji włoskiej). [32]

Opis

System pisania

Język włoski używa alfabetu włoskiego składającego się z 21 liter; do których dodaje się 5 liter, tradycyjnie określanych jako obce, „j”, „k”, „w”, „x”, „y”, z którymi tworzy alfabet łaciński . X i J były literami używanymi w starożytnym języku włoskim, zwłaszcza w toponimach ( Jesi , Jesolo ) iw niektórych nazwiskach, takich jak Lo Jacono i Bixio, lub jako graficzne warianty pisma (np. w Pirandello gioja zamiast radości ). Na samogłoskach znajdują się akcenty graficzne:ja i u , ponieważ zawsze są "samogłoskami zamkniętymi"), a poważna (`) nad wszystkimi innymi. Okrągły ( ^ ) służy do wskazania skrócenia dwóch samogłosek, w szczególności dwóch / i /. Zwyczajowo wskazuje się to przede wszystkim w (nielicznych) przypadkach, w których może wystąpić niejednoznaczność typu homograficznego . Na przykład słowo „geny” może odnosić się zarówno do błyskotliwych umysłów (liczba pojedyncza: „geniusz”), jak i naszych dziedzicznych charakterów (liczba pojedyncza: „gen”). Zapisane „genî” może odnosić się tylko do pierwszego znaczenia.

Akcent graficzny jest obowiązkowy w przypadku słów skróconych (lub oxyton lub jeszcze lepiej „ultimal”), które mają akcent na ostatniej sylabie i kończą się samogłoską. W innych miejscach akcent graficzny jest opcjonalny, ale przydatny do rozróżniania wyrazów homograficznych (àncora - ancóra).

Fonologia

Ikona szkła powiększającego mgx2.svgTen sam temat szczegółowo: Fonologia języka włoskiego .

Spółgłoski

Dwuwargowy Labiodentals Pęcherzykowy Postalveolar Palatals Welony Labiovelari
Nosowy m (ɱ) [33] n ɲ (ŋ) [34]
Okluzja pb _ t d (c ) [35] k _
Zwartoszczelinowy ʦ ʣ ʧ ʤ
Frykatywny f v s z ( ʒ ) [36]
Przybliżone j w
Wibrujący r
Monowibracja (ɾ) [37]
Boczny L ʎ

Samogłoski

Przód Centralny Tył
Wysoki ten ty
Średni wzrost I lub
Średnio niski ɛ ɔ
Niski do

Leksykon

Leksykon języka włoskiego jest opisany przez liczne słowniki , utworzone według współczesnych kryteriów, które zawierają około 160 000 słów o ujednoliconym użyciu. Niektóre słowniki zawierają do800 000  haseł ( Słownictwo Treccani ); z kolei według badań Tullio De Mauro język codziennej komunikacji opiera się na ok.7 000  słów . Usta ciała ( włoska lista mówiona) zawiera listę słów, które są powszechnie używane w komunikacji werbalnej.

Średnia długość słów w tekście włoskim to około 5,4 litery. [ bez źródła ]

Na przestrzeni wieków włoski leksykon otrzymał liczne zapożyczenia i obsady językowe z innych języków i kultur.

Pożyczki z języków prałatów

Niektóre słowa włoskie wywodzą się z języków używanych we Włoszech przed nastaniem łaciny . Na przykład osoba (pochodząca z Etrusków ) i bawół (pochodząca z Osco-Umbrii ) mają to pochodzenie. Za pośrednictwem łaciny słowa te weszły do ​​języka włoskiego oraz innych języków i dialektów Włoch .

latynizm

Leksykon włoski wywodzi się głównie z wulgarnej łaciny . Dlatego leksykon o tym pochodzeniu nie jest uważany za pożyczkę; w niektórych przypadkach jednak słowa wzorowane na słowach z łaciny literackiej zostały przywrócone najpierw do języka włoskiego, a następnie do włoskiego, aż do czasów współczesnych. Czasami tworzyło się pary słów o tym samym pochodzeniu, ale o różnym znaczeniu. Z łacińskiego „viteum”, na przykład, pochodzi zarówno słowo habit , tradycyjnie nieprzerwany, jak i słowo vice, przywrócony na podstawie klasycznego użycia łacińskiego. Albo znowu, z łacińskiego „causa” wywodzi się zarówno „rzecz” z nieprzerwanej tradycji, jak i homograf „przyczyna”, zapożyczenie wywodzące się z łaciny literackiej. Inne łaciny również zostały ponownie wprowadzone za pośrednictwem innych języków: na przykład słowa sponsor i media , które wywodzą się z języka angielskiego, oraz słowo handkerchief , które wywodzi się od łacińskiego fascia poprzez średniowieczne greckie zdrobnienie faskiolon (φάσκιολον).

Grecy

Wiele terminów technicznych, naukowych (m.in. arytmia, pneumologia, szpital) , politycznych i religijnych weszło z języka greckiego na język włoski , ten ostatni w związku z rozpowszechnieniem się Wulgaty (tłumaczenie Biblii z wersji greckiej zwanej Septuagintą , stąd przypowieść, anioł , kościół, męczennik itp.); z Bizancjum wywodzi się leksykon marynistyczny ( galea, gondola, molo, wyciągarka ) lub botaniczny ( bazylia , wata ), innymi słowy ( wujek , tapino ).

judaizm

Z języka hebrajskiego pochodzą słowa wchodzące w sferę chrześcijańską takie jak szatan, hosanna, alleluja, pascha, jubileusz czy inne takie jak szabat , manna, kabała, worek .

arabizmy

Liczne leksykony pochodzą od słów arabskich , m.in. warzywa ( szpinak , chleb świętojański ), zwierzęta lub ich cechy charakterystyczne ( wielbłąd , koper, ubara , ubèro ) , żywność ( syrop , sorbet , cukier , kawa , morela , zibibbo ) , wyposażenie ( materac , wycieraczka ) ) lub produkty ( coffa , ghirba , prawdopodobnie walizka), warunki handlowe, administracyjne i prawne ( cła, magazyn, magazyn, taryfa, faktura, sułtan , kalif , szejk , admirał , chorąży , harem , zabójca ), figlarny ( hazard ), naukowy ( alchemia , alembik , eliksir , kaliber , zenit ) , nadir , azymut ), matematycy ( algebra , algorytm , szyfr, zero ), inne przymiotniki lub rzeczowniki ( petty , inlay , ream , inkrust , killer ) oraz, od niedawna, określenia takie jak intifada , burka lub kefiah .

perski

Z perskiego wywodzą się takie słowa jak pomarańcza , cytryna , szparagi , kandyzowane owoce , szachy (od których też pochodzi mat szach - mat ), czarodziej , szach , satrapa , kanapa , pasdaran .

sanskryt

W ostatnich dziesięcioleciach niektóre słowa z sanskrytu stały się powszechne . Wśród najczęściej używanych: guru , maharadża , karma , mahatma , mantra , paṇḍit .

franciszyzmy

Wiele terminów pochodzi ze średniowiecznego francuskiego lub prowansalskiego , na przykład: masło, kuzyn, żółty, dzień, jeść, mądry, mądry, rycerz, sztandar, kolczuga, tablica zaprawa murarska, chart, dama, messere, giermek, rodowód, lutnia, altówka, klejnot ... ; po średniowieczu pożyczki z obszaru francuskiego zostały ograniczone, by wznowić je przy okazji okupacji Lombardii w XV wieku ( marszałek, bateria, strzelec , ale także ptysie, beszamel, ragù ).

W epoce oświecenia , a więc z Napoleonem , miały miejsce np . rewolucja, jakobin, spisek, fanatyk, gilotyna, terroryzm .

W XIX wieku wciąż przewijają się słowa takie jak restauracja, zapiekanka, majonez, menu, pasztet, rumè, naleśnik, omlet, croissant (gotowanie); butiki, dekolt, plisy, markowe metki, prêt-à-porter, legginsy (moda); bulwar, toaleta, sarkazm, kino, avanspettacolo, soubrette, boxeur (anglicyzm przeszedł na francuski), podwozie . Termin informatyka pojawia się szybko po narodzinach neologizmu informatique w 1962 roku.

germanizmy

W języku włoskim w powszechnym użyciu jest wiele terminów, które mają pochodzenie germańskie , zwłaszcza lombardzki lub frankoński , w mniejszym stopniu gotycki . Na przykład: gospodarstwo, hotel, bank, banda, kask, bezpieczny, grum, uśmiech, zegarek, strażnik, ozdoba, jednooki, wojna, jazda, strzałka, rzutka, starorzecze, wrzosowisko, żyłka wędkarska, oszczędności, mydło, porwanie, sanki, czółenka, koziorożce, rudery, plecy, smukłe, słup, rów, łopata, kieł . Niektóre pożyczki są skandynawskie, takie jak renifery i narty .

anglicyzmy

Pożyczki z języka angielskiego są stosunkowo nowe, orientacyjnie z końca XX wieku , ale znaczne. Według Tullio De Mauro , angielskiizmy, które weszły do ​​języka włoskiego, stanowiły około 8% całego leksykonu.

Po II wojnie światowej terminy odnoszące się do rozwoju technologicznego i gospodarczego są mocno ugruntowane; niektóre są pożyczkami z konieczności, to znaczy nie zawsze można je przetłumaczyć za pomocą istniejących terminów: strój, dżinsy, partner, puzzle, harcerz, punk, rock ; inne, mimo posiadania korespondentów w języku włoskim, również weszły do ​​powszechnego użytku jako synonimy: są to te właściwe dla leksykonu finansowego, takie jak budżet (budżet, sam pożyczka z francuskiego), marketing (marketing; rynki) , spotkanie (zjazd) , biznes (biznes); jeszcze inne leksykonu komputerowego, takie jak czat, czat, komputer, format, sprzęt, oprogramowanie, mysz, blog(z dziennika internetowego); inne wreszcie pochodzą z leksykonu sportowego, takie jak bramka (siatka; punkt) , rzut rożny (rzut rożny) , dośrodkowanie (dośrodkowanie) , asysta (wykończenie) , baseball (na bazie piłki) , koszykówka (skurcz wywodzący się z koszykówki lub koszykówki) .

Iberyzmy

Przez Hiszpanów , przed i podczas okupacji habsburskiej , do włoskiego weszły egzotyczne terminy, takie jak hamak, ananas, brio, kakao, czekolada (pierwotnie nahuatl ), kondor (pierwotnie keczua ), creanza, label, guerilla, lama (pierwotnie keczua), lazzarone, mais (pierwotnie Taino), parada, ziemniak (pierwotnie keczua), a także kastylijskie słowa takie jak pozowany, uparty, pompa, wyniosłość, plecak .

Z języka portugalskiego pochodzą słowa takie jak banan, kokos, mandarynka (pierwotnie chiński), pagoda (pierwotnie chiński).

Wśród nich wiele pochodzi z nowych referencji związanych z odkryciem Ameryki .

Wśród języków mniejszości iberyjskiej, które wywarły pewien wpływ na język włoski, z pewnością wymienić należy kataloński , używany wraz z językami i dialektami włoskimi lub lokalnymi na niektórych średniowiecznych dworach: między XIII a XV wiekiem na Sycylii oraz w okresie XV w . w Neapolu .

Gramatyka

Ikona szkła powiększającego mgx2.svgTen sam temat szczegółowo: gramatyka włoska .

Morfoskładnia języka włoskiego jest zgodna z modelem innych języków włosko-zachodnich w ogólności, posiadając bogaty system werbalny i konfigurując się jako język SVO . Nazwy nie mają rozróżnienia wielkości liter . Istnieją dwa rodzaje (męski i żeński) oraz dwie liczby (liczba pojedyncza i mnoga). Rzeczowniki, przymiotniki i przedimki wyginają się i zgadzają w obu kategoriach. Czasownik jest odmieniany przez nastrój (oznaczający, łączący, warunkowy, imperatywny, bezokolicznik, imiesłów i rzeczownik), napięty (teraz, niedoskonały, odległa przeszłość, przyszłość, doskonała przeszłość, doskonała przeszłość, przeszła przyszłość, przeszły czas przeszły), skaza(czynne, bierne i odruchowe), osoba i liczba (także płeć w imiesłowu czasu przeszłego); Zaimki przedmiotowe są często pomijane, jak zwykle w innych językach włosko-zachodnich , ponieważ są wyrażane przez odmianę słowną. W przeciwieństwie do zachodnich języków romańskich (francuski, hiszpański, retoromański, tj. retoromański-ladino-fryulański, prowansalski itp.), które zazwyczaj tworzą liczbę mnogą przez dodanie „s” do męskiej liczby pojedynczej, we włoskim powstaje liczba mnoga zmieniając końcowe zakończenie na męską liczbę pojedynczą. [38]

Stosowanie we Włoszech w epoce nowożytnej

Język włoski jest używany przez znaczną większość ludności włoskiej mieszkającej we Włoszech. Ponadto język jest używany przez różne grupy społeczne we wszystkich sytuacjach komunikacyjnych, zarówno nieformalnych (rozmowy z rodziną lub przyjaciółmi), jak i formalnych (przemówienia publiczne, akty urzędowe).

W nieformalnych sytuacjach komunikacyjnych (i sporadycznie w formalnych) użycie języka włoskiego zastępczego na niektórych obszarach geograficznych iw różnych grupach ludności z użyciem dialektu, języka regionalnego lub języka mniejszości.

Odsetki prelegentów we Włoszech

Według badania ISTAT przeprowadzonego w 2006 roku na próbie 24 000 rodzin mieszkających we Włoszech (co odpowiada około 54 000 osób), w rozmowie z nieznajomymi 72,8% mieszkańców zadeklarowało, że mówi „tylko lub głównie po włosku”, a 19% deklaruje, że mówi „zarówno włoski, jak i dialekt”. Zamiast tego 5,4% mieszkańców mówi „tylko lub głównie dialektem”, a „innym językiem” 1,5% (suma czterech głosów to 98,7%). Co najmniej 91,8% mieszkańców (suma wartości procentowych dotyczących dwóch pierwszych wyborów) deklaruje zatem, że potrafi mówić po włosku. [39] Komentując dane z tego samego badania, Gaetano Berrutopodsumowuje sytuację, mówiąc, że na początku XXI wieku we Włoszech istnieje „niewielka mniejszość (podmiotu trudnego do oszacowania, być może około 5%, i który można znaleźć głównie wśród osób bez żadnych kwalifikacji), zwłaszcza w od pokoleń starszych iw południowych Włoszech ludzi mówiących tylko dialektem”. [40]

Należy pamiętać, że „historyczne ludy tubylcze” uznawane za „mniejszości językowe” ze sztuką. 2 ustawy 482/99 wykonującej art. 6 Konstytucji składają się z około 3 milionów obywateli włoskich, do których należy dodać mówiących w wielu włoskich dialektach. Wiele z tych dialektów, jak zeznał Tullio De Mauro, jest nadal żywotnych i szeroko używanych, nawet jeśli w dwujęzycznej formie z włoskim. Wielki językoznawca Tullio De Mauro w wywiadzie opublikowanym w 2014 r. stwierdził, że „ktokolwiek zdiagnozował śmierć dialektów, musi zmienić zdanie […] poprzez wycofanie wyłącznego używania, zmieniła się alternatywa włoskiego i dialektu: w 1955 było to 18 proc., dziś 44,1 […] ”. [41]Wiadomo również, że dla tego ważnego włoskiego językoznawcy różnojęzyczność „włoski + dialekty lub jeden z trzynastu języków mniejszościowych [42] ” odgrywa pozytywną rolę, ponieważ „dzieci, które mówią stale i tylko po włosku, mają gorsze wyniki niż dzieci, które mają też jakiś związek z rzeczywistością dialektalną” [43]

Według danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych , włoski jest językiem ojczystym 95% Włochów, podczas gdy pozostałe 5% stanowią mniejszości językowe Włoch (pomyślmy na przykład o niemieckojęzycznej ludności Górnej Adygi lub słoweńskojęzycznej). populacja Friuli Venezia Giulia ).

Na podstawie badania ISTAT opublikowanego w grudniu 2017 r. szacuje się, że w 2015 r. 90,4% populacji miało włoski język ojczysty, co stanowi spadek w porównaniu z 95,9% odnotowanymi w 2006 r. [3]

Szacunki dotyczące całkowitej liczby mówiących po włosku

Istnieją bardzo sprzeczne szacunki dotyczące liczby osób mówiących po włosku , definicja, która obejmuje wszystkich użytkowników języka włoskiego na świecie, jako języka ojczystego lub drugiego języka .

Ewangeliczna organizacja pozarządowa Letni Instytut Lingwistyki , zajmująca się badaniem języków w celu rozpowszechniania Biblii i autorka publikacji Ethnologue , szacuje, że na świecie jest około 61 milionów osób mówiących po włosku, z czego 55 milionów we Włoszech. [44]

Eurobarometr, okresowe badanie statystyczne przeprowadzane przez Komisję Europejską , szacuje, że włoski jest językiem ojczystym dla 13% obywateli Unii (na drugim miejscu wraz z angielskim i po niemieckim ), do czego dodaje się 3% władających jako drugi język dla łącznie 72 milionów ludzi w samej tylko Unii Europejskiej . Wykryty w 2006 r. wynik został potwierdzony raportem z 2012 r. [45] [46]

Używaj w sytuacjach nieformalnych

Rozprzestrzenianie się języka włoskiego w komunikacji nieformalnej nastąpiło przede wszystkim w drugiej połowie XX wieku, dlatego faktyczne użycie jest ściśle związane z wiekiem mówiących.

Według badania ISTAT przeprowadzonego w 2006 roku, osoby mówiące „tylko lub głównie po włosku” zostały oszacowane na przykład na 72,8% z nieznajomymi i 45,5% w rodzinie, z takim rozkładem w skrajnych grupach wiekowych: [47]

  • od 6 do 10 lat: 68,2%
  • 11-14 lat: 62,4%
  • 65 do 74 lat: 31,9%
  • 75 i więcej: 28,2%

Użyj w środkach masowego przekazu

Używanie języka włoskiego jest szeroko rozpowszechnione w środkach masowego przekazu rozpowszechnianych we Włoszech (prasa, radio, kino, telewizja). We Włoszech zagraniczne filmy są zwykle prezentowane z dubbingiem w języku włoskim, a audycje radiowe i telewizyjne w języku innym niż włoski są bardzo rzadkie.

Różnorodność włoskiego

Włoski nie jest językiem całkowicie jednolitym. Językoznawca Gaetano Berruto wyróżnił na przykład dziewięć odmian włoskiego: [48]

  1. znormalizowany literacki włoski: jest to znormalizowany język (często nazywany standardowym ), opisany w podręcznikach gramatycznych, język, który w związku z tym można uznać za „idealny” włoski. Należy do tych, którzy uczyli się dykcji, do mówców i aktorów.
  2. neo-standardowy włoski (= średnio kulturalny regionalny włoski): jest to, jak wskazuje samo słowo, nowy standard, czyli współczesny włoski, który zawiera formy gramatyczne bliższe słowu mówionemu.
  3. Potocznie mówiony po włosku
  4. popularny regionalny włoski
  5. nieformalny włoski zaniedbany
  6. slangowe włoskie
  7. formalny dworski włoski
  8. techniczno-naukowy włoski
  9. biurokratyczny włoski

Kraje, w których językiem urzędowym jest włoski

Włoski jest językiem urzędowym we Włoszech (chociaż niektóre terytoria są oficjalnie dwujęzyczne ), w Watykanie (chociaż nominalnie oficjalnym językiem Stolicy Apostolskiej jest łacina ), w San Marino , w południowej Szwajcarii ( kanton Ticino i południowe obrzeża Gryzonia ) , w pasie przybrzeżnym Słowenii (obok słoweńskiego ) oraz w regionie Istrii w Chorwacji (obok chorwackiego ). Jest to również oficjalny język Zakonu Maltańskiego[49] oraz jednym z 4 języków urzędowych Konfederacji Szwajcarskiej i jednym z 24 języków urzędowych Unii Europejskiej .

W przeszłości włoski był językiem urzędowym (lub współoficjalnym) przez różne okresy, także na innych obszarach geograficznych: na Korsyce do 1859 , na Wyspach Jońskich do 1864 , w Nicei do 1870 , w Księstwie Monako do 1919 na Malcie do 1934 roku . Podczas II wojny światowej był przez krótki czas oficjalnym językiem anektowanych terytoriów, takich jak prowincje Lublana , Split i Kotor; w czasie tego samego konfliktu lub bezpośrednio po tym utraciła również swój oficjalny status na słoweńskich terytoriach Gorizia i Carso , na wyspie Cres oraz w ówczesnych prowincjach Rijeka i Zadar (Chorwacja), w Albanii , w Dodekanezie , jako a także w Libii , Etiopii i Erytrei . Zamiast tego pozostał językiem urzędowym w Somalii do 1963 roku .

Włochy

Konstytucja Republiki Włoskiej nie wskazuje języka włoskiego jako języka urzędowego. Jednak we Włoszech język włoski jest uważany za język urzędowy, ponieważ Statut Autonomii Regionu Autonomicznego Trentino-Górna Adyga (DPR nr 670 z dnia 31 sierpnia 1972 r.), który ma wartość prawa konstytucyjnego, stwierdza w art. 99, że „[…] włoski […] jest językiem urzędowym państwa”. Ponadto, ustawa zwyczajna nr. 482 z dnia 15 grudnia 1999 r. „Zasady ochrony historycznych mniejszości językowych” ustanawia w art. 1, że „ językiem urzędowym Republiki jest język włoski” .

Ustawa konstytucyjna przyjęta przez Izbę w dniu 28 marca 2007 r. przewidywała modyfikację art. 12 Konstytucji w brzmieniu „Włoski jest językiem urzędowym Republiki zgodnie z gwarancjami przewidzianymi w Konstytucji i ustawami konstytucyjnymi”: propozycja jednak nie została zatwierdzona przez Senat i art. 12 w formularzu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012 r. nie zawiera informacji o języku urzędowym. [50]

Według badania statystycznego ISTAT opublikowanego w 2017 roku 90,4% populacji to włoski język ojczysty: [3]

Region język ojczysty włoski
(powyżej 6 roku życia)
Odsetek
  Apulia 3 746 000 96,9%
  Sardynia 1 527 000 96,6%
  Kampania 5 295 000 96,0%
  Bazylika 526 000 96,0%
  Sycylia 4 590 000 95,8%
  Kalabria 1 757 000 94,2%
  Molise 270 000 93,5%
  Abruzja 1 160 000 92,2%
  Liguria 1 365 000 91,1%
  Dolina Aosty 109 000 90,4%
  Marche 1 311 000 89,7%
  Podgórski 3 719 000 89,4%
  Toskania 3 127 000 89,2%
  Umbria 750 000 88,9%
  Wenecja 4 083 000 88,4%
  Lacjum 4 944 000 88,2%
  Friuli Wenecja Julijska 1 014 000 87,8%
  Lombardia 8 235 000 87,7%
  Emilia Romagna 3 625 000 86,6%
  Trentino Alto Adige 560 000 57,1%
Całkowity 51 790 000 90,4%

szwajcarski

Dystrybucja języków urzędowych w Szwajcarii ( 2000 ).

Język włoski w Szwajcarii jest jednym z czterech języków urzędowych obok niemieckiego , francuskiego i retoromańskiego . Według danych spisu powszechnego z 2013 r. głównym językiem ponad600 tys  . mieszkańców Konfederacji (co stanowi 8,3% populacji), z czego307 268  mieszkańców kantonu Ticino , gdzie włoski, oprócz tego, że jest jedynym językiem urzędowym, jest uważany za język główny przez 87,7% populacji. Już pierwsza nowożytna konstytucja (która w 1848 r. uczyniła Szwajcarię państwem federalnym) nadała językowi włoskiemu status języka narodowego. Artykuł 4 konstytucji federalnej brzmi dokładnie: „Językami narodowymi są niemiecki, francuski, włoski i retoromański”.

Terytorium włoskojęzyczne (tzw. Szwajcaria włoska ) składa się z kantonu Ticino i czterech włoskojęzycznych dolin trójjęzycznego kantonu Gryzonia (od wschodu do zachodu są to doliny Poschiavo, Bregaglia, Mesolcina i Calanca; pozostałe języki tego kantonu w południowo-wschodniej Szwajcarii to niemiecki i retoromański). Język włoski jest uważany za główny język przez 12,0% ludności kantonu Gryzonia . Wreszcie, język włoski jest szeroko używany ze względów turystycznych w górnej Engadynie . Jedyna dawna gmina szwajcarska na północnym zboczu Alp włoskojęzycznych, Bivio , przechodzi proces germanizacji. W tej gminie język włoski jest teraz [gdy? ]wypowiedziało się niecałe 30% mieszkańców (w1860).

Jako język mniejszości włoski w Szwajcarii korzysta z ochrony i dotacji Konfederacji i kantonów. Artykuł 70 konstytucji federalnej dotyczy szwajcarskiej polityki językowej, część stanowi: „Językami urzędowymi Konfederacji są niemiecki, francuski i włoski… Konfederacja popiera postanowienia kantonów Gryzonia i Ticino mające na celu zachowanie oraz promować języki retoromański i włoski”. Spis z 2013 r. sporządził szwajcarską mapę rozprzestrzeniania się języków w Szwajcarii. [51] [52] Wyniki przedstawiono poniżej:

Kanton Mówienie po włosku % Powszechne jako Kanton Mówienie po włosku % Powszechne jako
Ticino 307 268 87,7 1. język Zug 5 284 4.4 drugi język
Gryzonia 23 506 12,0 3. język St. Gallen 17 850 3,6 drugi język
Miasto Bazylea 10 827 5,7 drugi język Valais 12 607 3,8 3. język
Glarus 2 706 6,8 drugi język Berno 29 273 2,9 3. język
Zurych 83 719 5,8 drugi język Lampa 11 443 2,9 drugi język
Genewa 34 260 7,1 drugi język Schwyz 4 277 2,8 3. język
Bazylea-Okręg 16 155 5,7 drugi język On przysięga 2 100 2,9 3. język
Argowia 33 554 5.2 drugi język Appenzell Ausserrhoden 905 1,7 3. język
Neuchâtel 10 994 6,2 drugi język Nidwalden 533 1,4 drugi język
Solothurn 11 603 4.4 drugi język Uri 462 1,3 3. język
Vaud 40 356 5,3 3. język Freiburg 7 584 2,5 3. język
Turgowia 10 285 3,9 drugi język Obwalden 329 1,0 4. język
Szafuza 1 897 2,6 drugi język Appenzell Innerrhoden 134 0,9 4. język

Słowenia

W Słowenii włoski jest językiem urzędowym (razem ze słoweńskim ) w czterech nadmorskich gminach: Ankaran , Koper , Isola d'Istria i Piran .

Artykuł 64 słoweńskiej konstytucji przyznaje szczególne prawa włoskiej autochtonicznej społeczności narodowej. W szczególności słoweńscy autochtonicznie posługujący się językiem włoskim są uprawnieni do: [Uwaga 5] [53]

«... zakładać organizacje, rozwijać działalność gospodarczą, kulturalną i naukowo-badawczą, a także w sektorze informacji publicznej i publikacji.
... do edukacji i nauczania w swoim własnym języku oraz do szkolenia i rozwoju takiej edukacji i nauczania w swoim własnym języku.
... pielęgnować relacje z narodem macierzystym i ze swoimi stanami”

( Konstytucja Republiki Słowenii, art. 64 )

Prawa te są konstytucyjnie gwarantowane przez państwo słoweńskie, materialnie i moralnie. [53]
Obywatele włoscy mieszkający w Słowenii zostają dodani do autochtonicznej wspólnoty narodowej: związek tych dwóch składników tworzy grupę etniczną włoskich Słoweńców . W szczególności w odniesieniu do systemu edukacji i szkolnictwa należy zauważyć, że zgodnie z ustawami z 1996 r. o placówkach przedszkolnych, szkołach podstawowych i szkołach średnich w słoweńskich szkołach języka ojczystego działających na terenie gmin dwujęzycznych naucza się włoskiego jako języka obowiązkowe, [54] tak jak słoweński jest obowiązkowym nauczaniem we włoskich szkołach z językiem ojczystym.

Chorwacja

Podział według gminy native speakerów Włochów w regionie Istrii (Chorwacja) (2001).

W regionie Istria , w Chorwacji, językiem urzędowym na szczeblu regionalnym wraz z językiem chorwackim jest włoski (używany przez 7,69% ludności według oficjalnego spisu ludności z 2001 r.), a na szczeblu gminnym w: Buje , Castellier-Santa Domenica , Novigrad , Vodnjan , Fažana , Grožnjan , Lisignano , Motovun , Vrsar , Porec , Pula , Oprtalj , Rovinj , Torre-Abrega , Umag , Valle d'Istria ,Brtonigla , Višnjan , Vižinada . Według Ethnologue i Istrian Diet, co najmniej 25% osób mówiących po włosku na Istrii.

Poza Istrią włoski jest językiem urzędowym na szczeblu gminnym [55] w mieście Cres (położonym na wyspie o tej samej nazwie w regionie Primorje-Gorskiing ). Nawet w Rijece , Zadarze i innych nadmorskich miastach Dalmacji włoski jest używany lub rozumiany przez część (choć mniejszość) populacji, ale na tych obszarach osoby mówiące po włosku nie cieszą się szczególną ochroną.

San Marino

W Republice San Marino jest to język narodowy państwa.

Zakon Maltański

Językiem urzędowym jest włoski. Jako taki jest używany przy oficjalnych okazjach i zwykle podczas międzynarodowych imprez lub tam, gdzie Włosi są w większości. Zwłaszcza w nieformalnych okazjach, które mają miejsce w środowisku narodowym, uczestnicy posługują się językiem ojczystym (we Francji francuskim itd.). Ogólnie rzecz biorąc, najczęściej używanymi językami są angielski , włoski, francuski , niemiecki i hiszpański , na przykład strona międzynarodowa jest w tych językach, wymienionych w tej kolejności. [56]

Kraje w szczegółach

Kraj [57] [58] Mieszkańcy (rok) native speakerzy włoskojęzyczni (%) Powszechne jako Notatka
Watykan Watykan 829 (2010) 100% [ bez źródła ] 1. język Współoficjalny wraz z łaciną , językiem urzędowym Stolicy Apostolskiej .
Chorwacja Chorwacja 4 290 612 (2011) 0,44% 4. język Oficjalny i odpowiednik chorwackiego w regionie Istrii . [59]
Włochy Włochy 60 100 000 (2011) 90,4% [3] 1. język Oficjalny język
San Marino San Marino 32 448 (2013) 100% [ bez źródła ] 1. język Oficjalny język
Słowenia Słowenia 2 029 680 (2012) 0,11% 4. język Język współoficjalny i odpowiednik słoweńskiego w gminach Ankaran , Koper , Island of Istria i Piran , w regionie Primorska , który obejmuje również słoweńską część Istrii.
szwajcarski Szwajcaria [60] 7 944 566 (2013) 8,1% 3. język Język urzędowy i narodowy w całej federacji szwajcarskiej. Jedyny język urzędowy w kantonie Ticino i współoficjalny wraz z językiem niemieckim i retoromańskim w kantonie Gryzonia .

Dyfuzja w krajach, w których nie jest językiem urzędowym

Szacunki Ethnologue (2020) szacują, że na świecie jest 68 milionów ludzi, którzy mówią po włosku w 34 różnych krajach, co czyni go 27. językiem używanym na podstawie całkowitej liczby użytkowników (około 64,6 miliona to native speakerzy L1). Kilka milionów prelegentów mieszka za granicą. Dostępne szacunki mają jednak pewien stopień arbitralności w odniesieniu do (mniej lub bardziej rygorystycznej) definicji „mówienia po włosku”.

W 2011 roku jest również jednym z pięciu najczęściej badanych języków na świecie (jako język nieojczysty). [61]

W niektórych krajach, chociaż język włoski nie jest oficjalnie uznawany, ma stosunkowo szerokie zastosowanie, nawet jeśli nie ma prawnego uznania. Kraje, w których język włoski jest najczęściej używany w odniesieniu do populacji, to Malta (84%) i Albania (73%): [62] w wartościach bezwzględnych kraje, w których najczęściej mówi się po włosku, to Albania (1 600 000 mieszkańców) i Argentyny (1 500 000 mieszkańców, ale nieoficjalne szacunki wskazują nawet więcej niż5 000 000 osób mówiących po włosku [ bez źródła ] ) . Kanada, Francja i USA podążają zaPo 1 000 000 osób mówiących po włosku.

Włoski jako język urzędowy : [63]
Włoski jako język administracyjny , turystyczny i/lub obowiązkowy nauczany w szkołach
  • Albania Albania (język obcy znany przez 50% populacji i rozumiany przez 60%) [64]
  • Brazylia Brazylia (oficjalny na poziomie regionalnym i etnicznym w Santa Teresa i Vila Velha i jako taki obowiązkowo nauczany w szkołach. W Rio Grande do Sul jest uznawany za oficjalny język regionalny, a w Sao Paulo w Brazylii jest nieoficjalnie rozpowszechniony)
  • Erytrea Erytrea ( de facto język współoficjalny , administracyjny i handlowy, ze względów historycznych , jak angielski, po arabskim i Tigrinya) [ potrzebne źródło ]
  • Malta Malta (język urzędowy do 1934 r.; nabyty jako język obcy, zwłaszcza w handlu i turystyce, przez 84% populacji. Często uczy się go za pośrednictwem włoskiej telewizji, która ma odbiór na Malcie, lub szkół, w których jest nauczany. inne języki obce.)
  • Somali Somalia (język urzędowy do 1963, dziś jest językiem administracyjnym i handlowym [ potrzebne źródło ] )
Włoski jako inny język mówiony: [63]
  • Argentyna Argentyna (mniejszościowy język wagi, drugi po hiszpańskim)
  • Kostaryka Kostaryka ( używany przez potomków włoskiej emigracji [ potrzebne źródło ] )
  • Australia Australia (używana przez potomków włoskiej emigracji)
  • Belgia Belgia (używana przez potomków włoskiej emigracji) [65]
  • Bośnia i Hercegowina Bośnia i Hercegowina ( używany przez uchodźców we Włoszech w czasie wojny w Jugosławii oraz przez osoby współpracujące [ potrzebne źródło ] )
  • Kanada Kanada ( używany przez potomków włoskiej emigracji [ potrzebne źródło ] )
  • Chile Chile ( używany przez potomków włoskiej emigracji [ potrzebne źródło ] )
  • Kuba Kuba (język używany w turystyce włoskiej)
  • Francja Francja (używana przez potomków włoskiej emigracji, znana z powodów handlowych na terenach najbliższych Włochom oraz w dawnych regionach włoskich)
  • Niemcy Niemcy (używane przez potomków włoskiej emigracji, znane także ze względów handlowych)
  • Grecja Grecja (używane w celach komercyjnych)
  • Izrael Izrael ( głównie używany przez włoskich Żydów [ potrzebne źródło ] )
  • Libia Libia (język urzędowy do 1943; obecnie język handlowy)

Obywatele włoscy mieszkający za granicą

Na podstawie danych z Rejestru Włochów Rezydentów Za Granicą (AIRE) opublikowanych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych [ 68] zaktualizowanych do 2012 r., istnieją silne społeczności obywateli włoskich przebywających za granicą ; liczby te wskazują tylko mieszkańców Włoch, a nie wszystkich mówiących po włosku obecnych w różnych krajach:

W sumie obywatele włoscy za granicą są4 341 156 ; w szczególności,2 365 170 w Europie,400 214 w Ameryce Północnej i Środkowej,1 338 172 w Ameryce Południowej,56 366 w Afryce,45 006 w Azji e136 228 w Oceanii.

Członkowie AIRE „pochodzą z zarejestrowanych rezydencji we Włoszech, a zatem byli wcześniej zarejestrowani we włoskich gminach” [69] i dlatego często potrafią mówić po włosku. Jednak niektórzy z nich „nigdy nie byli kształceni w języku włoskim ani nigdy nie mówili [...] tym językiem w kontekście formalnym i nieformalnym, nawet nie nauczyli się włoskiego w swojej rodzinie”. [69] Z tego powodu Barbara Turchetta uważa, że ​​„chociaż liczba obywateli włoskich przebywających za granicą jest zbliżona do liczby osób mówiących po włosku za granicą, to z pewnością przewyższa tę drugą”. [69]

Potomkowie włoskich imigrantów

Szacunki dotyczące liczby potomków włoskich emigrantów za granicą sięgają maksymalnie 80 mln osób. [70] Jednak „z zaświatów”25 000 000 Włochów, którzy wyemigrowali w latach 1876-1976 justOkoło 7 000 000 można uznać za stałych emigrantów; reszta ograniczała się do zmiennie długiego pobytu za granicą przed definitywnym powrotem do domu”. [71]

W stałych społecznościach Włochów za granicą język narodowy jest jednak używany stosunkowo rzadko. W pierwszym organicznym raporcie na temat rozprzestrzeniania się języka włoskiego na świecie historia używania języka włoskiego za granicą została w rzeczywistości opisana jako „wielki wrak statku”: [72] jednak obywatele innych krajów, którzy deklarują, że mając włoski jako język ojczysty można szacować na dwa lub trzy miliony osób. [72]

Włoski jako język obcy

Włoski jako język obcy (LS) jest językiem włoskim nauczanym poza Włochami dla osób, które nie są rodzimymi użytkownikami Włoch . Pod koniec lat siedemdziesiątych Instytut Encyklopedii Włoskiej zlecił Ignazio Baldelli przeprowadzenie pierwszego badania przyczyn, które skłoniły opinię publiczną uczących się języka włoskiego do nauki języka włoskiego. Wydaje się, że język włoski był badany głównie z dwóch powodów: prestiżu włoskiej kultury lub włoskiego pochodzenia rodzinnego . Ponownie na podstawie badania Baldelli oszacowano, że ponad 700 000 zagranicznych uczniów, dwie trzecie z nich to kobiety: ogółem 70% to studenci,. [73]

W dniach 21 i 22 października 2014 r. z inicjatywy włoskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych odbyły się pierwsze „Stany Generalne języka włoskiego na świecie” w celu podsumowania obecnej sytuacji i określenia przyszłych strategii upowszechniania języka włoskiego. język włoski na poziomie globalnym. Biała księga „Włosi w zmieniającym się świecie ” stworzona po wydarzeniu szacuje, że za granicą studiuje ponad milion studentów języka włoskiego, głównie w Niemczech (244 000), Australii (203 000) i Stanach Zjednoczonych (145 000). [74] Kolejne Stany Generalne odbyły się 17 i 18 października 2016 r., również we Florencji. [75] [76]

Organy promujące język włoski na świecie

Włoskie Instytuty Kultury
Ministerstwo Spraw Zagranicznych, poprzez sieć Włoskich Instytutów Kultury, zapewnia promocję języka włoskiego za granicą dzięki kursom języka i kultury włoskiej. Co roku w październiku odbywa się Tydzień języka włoskiego na świecie . [77]
Stowarzyszenie Dantego Alighieri
Towarzystwo Dantego Alighieri zostało założone w 1889 r. dzięki grupie intelektualistów kierowanej przez Giosuè Carducci i zostało założone jako organizacja non-profit na mocy dekretu królewskiego z 18 lipca 1893 r., nr. 347: z dln 186 z 27 lipca 2004 r. jest zrównany pod względem struktury i przeznaczenia z ONLUS. Jego głównym celem, jak określono w art. 1 Statutu, jest „ochrona i rozpowszechnianie włoskiego języka i kultury na całym świecie, ożywianie duchowych więzi rodaków za granicą z krajem ojczystym i pielęgnowanie miłości i kultu dla włoskiego cywilizacja ". Aby osiągnąć te cele, „Dante Alighieri” polegał i nadal polega na stałej i hojnej pomocy ponad 500 Komitetów, z których ponad 400 działa w Afryce, Ameryce, Europie,
włoskojęzyczna społeczność radiowo-telewizyjna
Ustanowiona 3 kwietnia 1985 r. jako instytucjonalna współpraca między publicznymi stacjami radiowymi i telewizyjnymi - Rai , RTSI , TV Koper-Capodistria , Radio Watykańskie i San Marino RTV - włoskojęzyczna społeczność radiowo-telewizyjna narodziła się jako narzędzie do wzmocnienia Język włoski. Jego przegubową strukturę można zilustrować schematem w trzech kręgach: pierwsze koło tworzą członkowie założyciele; drugi obejmuje wszystkie zarejestrowane media „obserwatora”; Wreszcie trzeci krąg obejmuje „przyjaciół”, to znaczy te ramy środowiskowe, które sprzyjają wzrostowi próchnicy Wspólnoty.

Gazety w języku włoskim

Wśród różnych włoskojęzycznych gazet wydawanych w krajach, w których włoski nie jest oficjalnym językiem narodowym, cytuje się następujące:

Języki we Włoszech i dialekty włoskie

Ikona szkła powiększającego mgx2.svgW szczegółach ten sam temat: regionalny włoski , języki używane we Włoszech i popularny włoski .

We Włoszech prawie wszystkie języki używane razem z włoskim, z wyjątkiem dwunastu mniejszości językowych uznanych przez art. 2 ustawy 482/99 wykonującej art. 6 Konstytucji, nazywane są dialektami włoskimi . Jednak ta definicja jest niejasna i kontrowersyjna.

Istnieją dialekty, które łączy silne podobieństwo typologiczne z włoskim, wspólne cechy fonetyczne i wzajemna zrozumiałość; dotyczy to przede wszystkim dialektów toskańskich, z których jednak wywodzi się język włoski. Choć używany we Francji, kurs jest, z czysto typologicznego punktu widzenia, językowo porównywalny z dialektem toskańskim, a zatem z odmianą języka włoskiego. Jednak ze względu na francuskie wpływy kulturowe i polityczne Korsykanin stopniowo uwalniał się od tej hipoteki i obecnie uważamy go za język sam w sobie [78] , chociaż typologicznie pozostaje podobny do włoskiego, jak dialekty toskańskie.

Wraz z językami autochtonicznymi, które kojarzą się z włoskim ze względu na bliskość typologiczną, istnieją dialekty wywodzące się z systemu standardowego włoskiego w regionach, w których się nim nie mówi. Dialekty te rozwinęły się po masowej dyfuzji języka urzędowego, począwszy od XIX wieku, a jeszcze bardziej od XX wieku. Są to akcenty, które nabrał włoskiego w społecznościach, w których nadal praktykuje się dyglosję z lokalnym językiem, lub bardziej złożone fleksje, które zbierają pozostałości po oryginalnym języku tych miejsc, których wymieranie nadąża za procesem dryfu językowego . Tylko ta ostatnia kategoria akcentów i fleksji kojarzy się ze stereotypem gwaryjak skorumpowana włoska mowa; jest to głęboka nieścisłość, gdy zamiast tego jest kojarzony z językami ojczystymi, które, jeśli w ogóle, są, jak każdy inny idiom powieściowy, lokalnymi ewolucjami języka łacińskiego , a zatem nie stanowią „zepsucia” obecnego standardowego wariantu. Wspomniana odmiana włoskiego wyróżnia się społecznie ( popularny włoski ) i geograficznie ( regionalni Włosi ). [79]

Chodzi zatem o nazywanie dialektów włoskich w sensie „wariantami języka włoskiego” jedynie odmianami włoskiego typu językowego, opartego na lokalizacjach geograficznych i społecznych oraz językach ojczystych zbliżonych do standardowego włoskiego. Na terenie Włoch zidentyfikowano zatem inne typy językowe oprócz typu włoskiego, które z kolei składają się z dialektów , które jednak nie są dialektami włoskiego w ścisłym znaczeniu (tj. wariantami), ponieważ wywodzą się bezpośrednio z łaciny i rozwinęli autonomię swojego typu językowego, niezależnie od mniej lub bardziej wyraźnej spójności wewnętrznej. Każdy typ autonomiczny w stosunku do języka włoskiego i w stosunku do pozostałych typów jest uważany przez językoznawców za jedenJęzyk romański pod każdym względem i jest oddzielony od domeny języka włoskiego. [80]

Jeśli chodzi o rozpoznawanie, języki nieromańskie są łatwo rozróżnialne, inne mniej, ponieważ na ogół znajdują się w kontinuum językowym z systemem języków romańskich. Języki romańskie uznawane przez państwo włoskie w ramach swojej autonomii to sardyński , kataloński , francuski , prowansalski , francusko- prowansalski , friulski i ladyński . Są to tak zwane języki mniejszości zgodnie z ustawą 482/99, [81]ponieważ uważa się, że odnoszą się one do nowych modeli zewnętrznych w stosunku do państwa włoskiego (takich jak francuski, kataloński, prowansalski i francusko-prowansalski) lub z innych często dyskutowanych powodów (historycznych, autonomicznych, brak kontinuum itp.): sardyński, friulski i ladyński). [82]

Pozostałe języki romańskie nie są uznawane przez państwo, dlatego nie ma oficjalnej klasyfikacji na poziomie politycznym. Językoznawcy mają tendencję do identyfikowania 5 grup oprócz systemu dialektów toskańskich (ten ostatni w pełni odnosi się do włoskiego):

  1. Gallo-kursywa
  2. Wenecja
  3. Włoski defensywny pomocnik
  4. Południowowłoski
  5. Daleko wyspiarski włoski

Powód, dla którego te języki nie są rozpoznawane, chociaż nie są porównywalne z włoskim, jest dyskutowany.

Ochrona języka włoskiego

Język włoski nie ma oficjalnych organów normalizacyjnych. Chociaż istnieje wiele instytucji zajmujących się jej badaniem i promocją, żadna z nich nie jest oficjalnie delegowana do aktywnego opracowywania reguł językowych, na przykład gramatyki normatywnej , na wzór Real Academia Española , Académie française , portugalskie akademie (Lusitanian). i brazylijski ) lub inne. Nie ma również półoficjalnych organów językowych, na wzór szwedzki. [83] W przeciwieństwie do tych i innych krajów, w podstawowych zasadach konstytucji narodowej nie ma odniesień do języka włoskiego [84]Republiki Włoskiej: jedyne wyraźne odniesienie w przepisie konstytucyjnym znajduje się w art. 99 specjalnego statutu Trentino-Alto Adige (dawny DPR nr 670 z 31 sierpnia 1972 r.), do którego dodano odniesienia normatywne źródeł podrzędnych (kodeksów postępowania cywilnego i karnego oraz art.1 ustawy nr 482 z dnia 15 grudnia 1999 r.). [85]

Accademia della Crusca

Accademia della Crusca ma na celu, wyrażony w art. 1 swojego statutu, „wspieranie języka włoskiego w jego wartości historycznej jako podstawy tożsamości narodowej oraz promowanie jego nauki i wiedzy we Włoszech i za granicą”. [86] Jest również członkiem-założycielem Europejskiej Federacji Narodowych Instytucji Językowych (EFNIL).

Jak podkreślono w statucie, akademia jest odpowiedzialna za promowanie nauki języka włoskiego w celach historyczno-językowych, leksykograficznych i etymologicznych. Działalność naukowa Akademii odbywa się w trzech głównych obszarach:

  1. Ośrodek Studiów Filologii Włoskiej, który promuje studiowanie i krytyczną edycję starożytnych tekstów i pisarzy włoskich;
  2. Włoskie Centrum Studiów Leksykograficznych, które zajmuje się studiami nad leksykonem włoskim oraz kompilacją dzieł leksykograficznych;
  3. Italian Grammar Studies Center, zajmujący się badaniem gramatyki historycznej, opisowej i normatywnej języka włoskiego.
  4. grupa Incipit, obserwatorium w zakresie początkowych neologizmów i leśnictwa. [87]

Dzieło słownictwa włoskiego

Opera del Vocabolario Italiano jest instytutem CNR, którego zadaniem jest opracowanie Włoskiego Słownika Historycznego. Jest członkiem założycielem Europejskiej Federacji Narodowych Instytucji Językowych (EFNIL). [88]

Nagrody Nobla za literaturę włoskojęzyczną

Notatka

Wyjaśniający

  1. ^ To jest transkrypcja fonetyczna . Odpowiednia transkrypcja fonemiczna to / itaˈljano / , gdzie długość samogłoski nie jest zaznaczona, ponieważ w języku włoskim nie ma ona wartości odróżniającej.
  2. ^ Ta rola nie jest powierzona Włochom bezpośrednio przez Konstytucję , ale przez prawo zwyczajne ( art. 1 l. 15 grudnia 1999 r. n. 482 ) . Zobacz Claudio Marazzini , Krótka historia języka włoskiego , wyd. il Mulino , 2004, Bolonia, ISBN 88-15-09438-5 , s. 221.
  3. ^ W szczególności Gramatyka starożytnego języka włoskiego pod redakcją Giampaolo Salvi i Lorenzo Renzi (Bologna, il Mulino, 2010) wybiera to rozwiązanie , które „opisuje florencki z XIII wieku, pierwszą udokumentowaną fazę języka włoskiego i początek XIV wiek ”(s. 7).
  4. ^ Wyrażenie użyte przez Manzoniego we wstępie do jego najnowszego szkicu I promessi sposi , aby wskazać jego zamiar oczyszczenia własnego języka z dialektycznych i prowincjonalnych form.
  5. ^ Rdzenna społeczność narodowa Madziarów ma te same prawa .

Bibliograficzny

  1. ^ Tagliavini, Carlo. „Początki języków neołacińskich”. Patron red. Bolonia 1982
  2. ^ ( EN ) Włoski , na ethnologue.com . Źródło 26 grudnia 2019 .
  3. ^ a b c d Używanie języka włoskiego, dialektów i innych języków we Włoszech , ISTAT , 27 grudnia 2017 r.
  4. ^ ab Język włoski i interkultura , na zanichellibenreste.it , 14 stycznia 2008 (archiwum z oryginału 3 grudnia 2013) .
  5. ^ Claudio Marazzini , Krótka historia języka włoskiego , wyd. il Mulino , 2004, Bolonia, ISBN 88-15-09438-5 , s. 221.
  6. ^ Vittorio Coletti, język włoski , w Encyclopedia of Italian , Institute of the Italian Encyclopedia, 2011 . Źródło 22 maja 2017 .
  7. ^ ab Luca Serianni , język włoski , w Słowniku Historii , Instytut Encyklopedii Włoskiej, 2010.
  8. ^ a b Villa, cit., s. 7.
  9. ^ Villa, cit., P. 9.
  10. ^ a b Zdeňka Zlinská, Sycylijska Szkoła Poetycka i Iacopo da Lentini ( PDF ), na is.muni.cz , 2006.
  11. ^ Historia literatury włoskiej na docsity.com .
  12. ^ Costanzo di Girolamo, sycylijska szkoła poetycka, metryka , w Encyclopedia Fridericiana , Institute of the Italian Encyclopedia, 2005.
  13. ^ Literatura włoska przed Dantem ( PDF ), na istitutoprimolevi.gov.it (archiwum z oryginału w dniu 28 grudnia 2017 r.) .
  14. ^ Antonietta Bufano, opinia , w Encyklopedii Dantego , Instytut Encyklopedii Włoskiej, 1970.
  15. ^ Arrigo Castellani, Nowe teksty florenckie XX wieku , Florencja, Sansoni, 1952, tom. 1, s. 21-34.
  16. ^ Bruno Migliorini, Historia języka włoskiego , Florencja, Sansoni, 1960, s. 303.
  17. ^ toscano , w Treccani.it - ​​​​Treccani Vocabulary online , Instytut Encyklopedii Włoskiej.
  18. ^ Patrizia Bertini Malgarini, Włoch na świecie , w Encyklopedii języka włoskiego , Instytut Encyklopedii Włoskiej, 2011.
  19. ^ Olivier Durand, język korsykański. Walka o język , Brescia, Paideia, 2003, s. 42-43.
  20. ^ „Dominacja Savoy na Sardynii może być uważana za początkową fazę długiego procesu italizacji wyspy, z szeroko rozpowszechnioną dyfuzją włoskiego jako narzędzia do przezwyciężenia fragmentacji typowej dla kontekstu językowego wyspy i wynikającego z tego wstawienia jej struktur gospodarczych i kulturalnych w szerszym kontekście międzynarodowym, otwartej na szersze kontakty.” Loi Corvetto, Ines. Savoy i „drogi” unifikacji językowej . Cyt. w Putzu, Ignazio; Mazzon, Gabriella (2012). Języki, literatura, narody. Centra i peryferia między Europą a Morzem Śródziemnym , s.488
  21. ^ „Italalizacja wyspy była podstawowym celem polityki sabaudzkiej, instrumentalnym dla szerszego projektu asymilacji Sardynii do Piemontu”. Amos Cardia, S'italianu na Sardynii. Candu, cumenti i poita d'ant impostu: 1720-1848; poderi e lngua na Sardynii w edadi spanniola , Ghilarza, Iskra, 2006, s. dziewięćdziesiąt dwa.
  22. ^ „En aquest sentit, ostateczna italianització de l'illapresentava per a ell l'objectiu més pilne, i va decidir de contribir-hi tot reformant les Universitats de Càller i de Sàsser, latijant-ne alhora els jesuïtes de la direcció per tal com mantenien encara una relació massa esteta amb la Cultura Espanyola. El ministre Bogino havia entès que només dins d'un Universitat reformada podia tworzą nowe pokolenie joves que contribïssin a homogeneïtzar de manera absoluta Sardenya amb el Piemont.” Joan Armangué i Herrero, Represa i exercici de la consciència lingüística a l'Alguer (ss.XVIII-XX), I.1 , Cagliari, Arxiu de Tradicions de l'Alguer.
  23. ^ Lorenzo Renzi i Alvise Andreosi - "Podręcznik językoznawstwa i filologii romańskiej" - nowe wydanie, wydawca Il Mulino, Bolonia, 2015, strony 44 i 45
  24. ^ Sergio Salvi - Włochy nie istnieją - Wydawnictwo CAMUNIA, Florencja 1996, pag. 112
  25. ^ De Mauro 1970 , s. 43 .
  26. ^ Arrigo Castellani, Ilu mówiących po włosku było w 1861 roku? , w Studiach Językoznawstwa Włoskiego , przyp. 8 1982, s. 3-26.
  27. ^ a b Gilles Pécout i Roberto Balzani, Długie Risorgimento: narodziny współczesnych Włoch , Pearson Italia, 1999, s. 242.
  28. ^ Angelo de Gubernatis , Alessandro Manzoni: studium biograficzne , Le Monnier, 1879, s. 225-227.
  29. ^ Kwestia języka i propozycja Manzoniego , na viv-it.org .
  30. ^ De Mauro 1970 .
  31. ^ Tullio De Mauro, Dystanse językowe i upośledzenie szkolne. W Adriano Colombo, Werther Romani (pod redakcją): „To język czyni nas równymi”. Wada językowa: problemy definicji i interwencji, Quaderni del Giscel, La Nuova Italia, Florencja 1996, s. 13-24 http://giscel.it/wp-content/uploads/2018/04/Tullio-De-Mauro - Odległości językowe i wady szkolne.pdf
  32. ^ Artykuł 6: języki, które ma chronić Silvana Schiavi Fachin: [...] „Kiedy w 1991 roku parlament zrobił pierwszy niepewny krok po zatwierdzeniu przez Izbę Deputowanych pierwszego tekstu ochronnego – wówczas prawo pozostało” Zahibernowany „w Senacie przez osiem lat – jak napisał Tullio De Mauro ”, powstał wzburzony chór intelektualistów, przywiązany do jednojęzycznego punktu widzenia, a w każdym razie wrogo nastawiony do zajmowania się problemami językowymi kraju…”. http://www.patriaindipendente.it/persone-e-luoghi/servizi/ Articolo-6-lingue-tutelare/
  33. ^ Allofon / n / przed / f / i / v /.
  34. ^ Alofon / n / przed / k / i / g /.
  35. ^ Allofony odpowiednio / k / i / g / przed / i /, / i /, / ɛ /.
  36. ^ Tylko w zapożyczeniach
  37. ^ Alofon / r / między samogłoskami; przed /j/ i /w/.
  38. ^ Formacja liczby mnogiej w języku włoskim - https://www.lagrammaticaitaliana.it/lezionegrammatica/7.59-il_nome_numero.aspx
  39. ^ Język włoski, dialekty, języki obce (badanie uniwersalne), na www3.istat.it , Rzym, ISTAT, 2007, Tabela 1, s. 2 (archiwum z dnia 30.10.2012 r.) .
  40. ^ Gaetano Berruto, Socjolingwistyka , w Encyclopedia of Italian , Institute of the Italian Encyclopedia, 2011, s. 1370-1375, s. 1372.
  41. ^ [...] Do 1974 roku większość Włochów, 51,3%, zawsze mówiła w dialekcie. Teraz ci, którzy zawsze mówią w dialekcie, spadły do ​​5,4. Ale wraz z regresem używania wyłączności, naprzemienne używanie włoskiego i dialektu wzrosło: w 1955 było to 18 procent, dziś 44,1. Ci, którzy posługują się tylko językiem włoskim, to 45,5 proc. Prawdą jest, że Toskańczycy, Liguryjczycy i Emilijsko-Romanianie mówią tylko po włosku od 80 do 60 procent, a Lukanie, Kampania i Kalabrii od 27 do 20 procent. Ale prawdą jest też, że ci, którzy posługują się tylko dialektem w tych południowych regionach, nie przekraczają 12-13 proc.” [...] http://www.repubblica.it/cultura/2014/09/29/news/ tullio_de_mauro_the_italians_speak_also_in_dialetto-96922903 /
  42. ^ Tullio De Mauro zalicza również Romów do mniejszości językowych, później wykluczonych przez art. 2 ustawy 482/99, ponieważ brakuje w nich elementu „terytorialności”.
  43. ^ Tullio De Mauro, Odległości językowe i niekorzystne warunki szkolne:„[...] Dzisiejsze Włochy są nadal naznaczone wyraźnymi różnicami językowymi między tymi, którzy zwyczajowo praktykują tylko włoski lub, obok włoskiego, także dialekt (lub jeden z trzynastu języków mniejszości) […]. Najciekawszym aspektem, zbieżnym z wynikami uzyskanymi w innych częściach świata, jest to, że obecność dialektu w rodzinie nie jest sama w sobie związana z niskimi wynikami. Jest to obecność ekskluzywna, ale dane pokazują, że obok włoskiego składnik dialektalny nie przeszkadza, a nawet wydaje się odgrywać pozytywną rolę: chłopcy, którzy mówią stale i tylko po włosku, mają gorsze wyniki niż chłopcy, którzy również mają jakiś związek z rzeczywistością dialektalną. Znacznie bardziej niż język używany w domu, inne czynniki wpływają na poziom rozumienia tekstów [...]”(za: In Adriano Colombo, Werther Romani (pod red.), „To język czyni nas równymi”. Wada językowa: problemy definicji i interwencji, Quaderni del Giscel, La Nuova Italia, Florencja 1996, s. 13 -24) http://giscel.it/wp-content/uploads/2018/04/Tullio-De-Mauro-Distanze-linguistiche-e-svantaggio-scolastico.pdf
  44. ^ ( EN ) Etnolog: język włoski . .
  45. ^ Eurobarometr 2006 , s. 4 .
  46. ^ Raport Komisji Europejskiej, Europa i ich języki 2012 ( PDF ), w Eurobarometr , 2012 . Pobrane 19 sierpnia 2013 . .
  47. ^ Podsumowanie przedstawione w Mari D'Agostino, Socjolingwistyka współczesnych Włoch , Bolonia, il Mulino, 2007, s. 58. Kompletny dokument ( PDF ). na stronie ISTAT.
  48. ^ Berruto 1987 , s. 19-27 .
  49. ^ Karta Konstytucyjna ( PDF ). , sztuka. 7.
  50. ^ Aby zapoznać się z poprzednią próbą zaproponowaną przez senatora Felice Carlo Besostri , w tym samym kierunku, ale w formie opowiadania w artykule 6 Konstytucji, zob. Fabio Ratto Trabucco, Konstytucjonalizacja języka włoskiego: szansa na „ulepszenie” języków regionalnych i lokalnych , w Il Politico , t. 75, przyp. 1, styczeń-kwiecień 2010, s. 223-234.
  51. ^ Syntetyczne statystyki federalne , na bfs.admin.ch (zarchiwizowane z oryginalnego adresu URL w dniu 1 sierpnia 2009 r.) .
  52. ^ Federalne statystyki analityczne ( XLS ) [ uszkodzony link ] , na bfs.admin.ch .
  53. ^ ab Uniwersytet w Mediolanie . Wydział Studiów Międzynarodowych, Prawnych i Historyczno-Politycznych. Konstytucja Republiki Słowenii w języku włoskim ( PDF ), w Obserwatorium Prawa Publicznego Krajów Europy Środkowej i Wschodniej (DIPEO) , nr. 22.2013, s. 51-56. Źródło 1 czerwca 2013 .
  54. ^ L. Panzeri, Status prawny języka włoskiego w Europie , Giuffré, 2011, s. 74-75.
  55. ^ ( HR ) Artykuł 7 ( PDF ) dotyczący Statutom Grada Cresa [ Statut miasta Cres ] , cres.hr.
  56. ^ ( ENFRDEES ) Zakon Maltański , na orderofmalta.int . Źródło 11 listopada 2018 .
  57. ^ CIA World Factbook , na cia.gov .
  58. ^ Jacques Leclerc, L'amenagement linguistique dans le monde , na axl.cefan.ulaval.ca .
  59. ^ Statut regionu Istrii: art. 6, 21, 22, 23, 24, 25, na istra-istria.hr . Pobrano 12 grudnia 2015 r. (Zarchiwizowane z oryginału 20 stycznia 2020 r.) .
  60. ^ Federalny Spis Językowy 2013: Stała populacja mieszkańców w wieku 15 lat i więcej według głównych języków (archiwum z oryginału 15 listopada 2015 r.) .
  61. ^ Konferencja ASILS: język włoski w Europie i na świecie . , 5 maja 2011 r.
  62. ^ Mapa mówiących po włosku na świecie , na italofonia.org (archiwum z oryginału 9 listopada 2013 r.) .
  63. ^ a b Raport etnologiczny dla kodu języka: ita .
  64. ^ Ambasada Włoch w Tiranie, Stosunki dwustronne , na ambtirana.esteri.it , Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Współpracy Międzynarodowej. Źródło 14 listopada 2018 .
  65. ^ Historia językowa włoskiej emigracji do Europy, viv-it.org .
  66. ^ Ambasada Włoch w Skopje, Biuro Kultury. .
  67. ^ Włoski w Skopje. Wywiad z Anastasiją Gjurcinovą. Biuletyn Itals Listopad 2005 , na venus.unive.it . Pobrano 7 czerwca 2012 r. (Zarchiwizowane z oryginału 21 czerwca 2014 r.) .
  68. ^ Ministerstwo Spraw Wewnętrznych - AIRE .
  69. ^ abc Turchetta 2005 , s. 13 .
  70. ^ Statystyki emigracji włoskiej według Kościoła katolickiego ( PDF ).
  71. ^ Turchetta 2005 , s. 4 .
  72. ^ ab Baldelli 1987 .
  73. ^ Pierangela Diadori , Massimo Palermo i Donatella Troncarelli, włoski podręcznik dydaktyczny L2 , Guerra Edizioni, Perugia, 2009, ISBN 978-88-557-0194-5 , s. 23.
  74. ^ Włoski w zmieniającym się świecie. Ogólne stany języka włoskiego na świecie ( PDF ). Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Florencja 21-22 października 2014 r.
  75. ^ Florencja jest kandydatem do goszczenia następnego Stanów Generalnych w 2016 roku .
  76. ^ ASILS przygotowuje się do Stanów Generalnych 2016 .
  77. ^ Tydzień Języka Włoskiego na Świecie , na ester.it . Źródło 26 września 2014 .
  78. ^ Jakie są dialekty języka włoskiego? Komitet Ochrony Dziedzictwa Językowego .
  79. ^ Carla Marcato, dialekt, dialekty, włoski. Bolonia: Il Mulino, 2002.
  80. ^ Roberto Bolognesi, Matteo Incerti, Języki używane na terytorium państwa włoskiego , na homolaicus.com .
  81. ^ Ustawa z 15 grudnia 1999 r., przyp. 482 „Przepisy o ochronie historycznych mniejszości językowych” , na parlamento.it . Źródło 12 maja 2012 .
  82. ^ Bonamore Daniele (2006). Języki mniejszości Języki narodowe Języki urzędowe w prawie 482/1999, Wydawnictwo Franco Angeli, s.16
  83. ^ Rada Języka Szwedzkiego - Språkrådet , oficjalna strona internetowa (szwedzki) .
  84. ^ Konstytucja Republiki Włoskiej , na rząd.it.
  85. ^ Ustawa z 15 grudnia 1999 r., przyp. {{{number}}} na temat „ Zasady ochrony historycznych mniejszości językowych
  86. ^ Statut Akademii , na stronie accademiadellacrusca.it . Źródło 17 sierpnia 2016 .
  87. ^ Accademia della Crusca: grupa Incipit , obserwatorium dotyczące początkowych neologizmów i leśnictwa. .
  88. ^ OVI - Dzieło słownictwa włoskiego , na ovi.cnr.it. Pobrano 6 maja 2020 r. (Zarchiwizowane z oryginału 8 stycznia 2018 r.) .

Bibliografia

Inne teksty

  • Ignazio Baldelli (pod red.), Język włoski na świecie: ankieta na temat motywacji do nauki języka włoskiego , Rzym, Istituto della Enciclopedia Italiana, 1987.
  • ( EN ) Komisja Europejska, Eurobarometry - Europejskie i ich języki ( PDF ), w Eurobarometr , 2006 . Pobrano 21 czerwca 2016 ( archiwum z oryginału 18 marca 2009 ) .
  • Tullio De Mauro, Historia językowa zjednoczonych Włoch , Bari, Laterza, 1970.
  • Claudio Giovanardi i Pietro Trifone , Włosi na świecie , Rzym, Carocci, 2012.
  • Rogers, Derek, D'Arcangeli, Luciana. 2004. Ilustracje IPA: włoski . W: Journal of International Fonetics Association . Cambridge, Cambridge University Press, s. 117–121.
  • Barbara Turchetta, Świat w języku włoskim: odmiany i międzynarodowe zastosowania języka , Rzym-Bari, Laterza, 2005, ISBN  88-420-7706-2 .
  • Franco Villa, Nuovo maiorum sermo , Turyn, Paravia , 1991, ISBN  88-395-0170-3 .
  • Massimo Palermo , językoznawstwo włoskie , Bolonia, Il Mulino , 2015, ISBN  978-88-15-25884-7 .

Powiązane przedmioty

Inne projekty

Zewnętrzne linki

Słowniki i gramatyki online

Słowniki ogólne

Słownik wyrazów bliskoznacznych

Zasoby i encyklopedie