Niektóre tomy Brockhaus Konversations-Lexikon , 1902

Encyklopedia jest podręcznikiem , który zbiera informacje lub krytyczne pozycje „według systemu logicznego i organicznego, a nawet w postaci pojedynczych pozycji rozmieszczonych w porządku alfabetycznym” [1] , dotyczących całej dziedziny ludzkiej wiedzy [2]

Łaciński termin renesansowy encyclopædia wywodzi się od greckiego wyrażenia Pliniusza Starszego ἐγκύκλιος παιδεία ( enkyklios paideia ) [3] dosłownie „ edukacja okrężna ”, tj. pełna, zdolna do włączenia wszystkich dyscyplin. [2] Wyrażenie to zostało później podjęte po łacinie przez Kwintyliana w Institutio oratoria [4] i po raz pierwszy pojawia się we współczesnym znaczeniu tego terminu w Encyclopaedia Cursus Philosophici septem tomis differenta Johanna Heinricha Alsteda (1630) .[5]

Dzieła encyklopedyczne istnieją od około 2000 lat: najstarsza z przekazów, Naturalis historia , została napisana w I wieku przez Pliniusza Starszego . Współczesna encyklopedia rozwinęła się ze słowników około XVII wieku . Najbardziej znaną i najważniejszą z pierwszych encyklopedii w historii jest Encyklopedia Diderota i d' Alemberta , wydana w Paryżu w drugiej połowie XVIII wieku .

Historycznie niektóre encyklopedie były zawarte w jednym tomie, ale później niektóre stały się ogromnymi dziełami w wielu tomach, jak Encyclopedia Britannica czy bardziej obszerna, European-American Encyclopedia universal ilustrada . [6]

Niektóre współczesne encyklopedie, takie jak Wikipedia , która jest najbardziej rozpowszechniona, [2] są cyfrowe i swobodnie dostępne.

Historia

Pierwsze prace encyklopedyczne

Reprezentacja piekła w Hortus Deliciarum

Istota ludzka prowadziła działalność encyklopedyczną, mającą na celu systematyczne nadawanie formy swojej wiedzy, przez większość swojej historii , przynajmniej od czasu, gdy racjonalna i naukowa myśl ugruntowała się ze szkodą dla epickich i religijnych opisów . Ten fragment znajduje się na ogół w starożytnej Grecji .

Arystoteles jest często określany mianem pierwszego encyklopedysty, gdyż oprócz założenia filozoficznego wszystkich dziedzin wiedzy, zgromadził także wiele informacji, zwłaszcza natury naturalistycznej, ale także społecznej, jak np. opis konstytucji miast greckich . Nie ograniczył się do pracy jedynie pojęciowej i opisowo-kontemplacyjnej, ale do porównania prawa, zwyczajów i tradycji, czerpiąc z nich teorie historyczne i sądy wartościujące, aby ustanowić porządek społeczny królestwa ludzkiego w pełnej zgodności z (boska e) naturalna innych istniejących królestw .

Z pewnością dzieło Arystotelesa było najbardziej kompletne w klasycznej Grecji , jednak struktura wszystkich dziedzin wiedzy była celem, do którego dążyli prawie wszyscy inni starożytni filozofowie.

Wśród innych wszechstronnych autorów greckiego świata należy wymienić chociażby Eraclide Pontico .

W kontekście rzymskim za pierwsze dzieło encyklopedyczne uważa się Libri ad Marcum filium autorstwa Katona Cenzora . Rzymskim uczonym par excellence był Marco Terenzio Varrone , którego prace miały charakter encyklopedyczny, Antykwiaty , a zwłaszcza Disciplinarum libri IX , dzieło zaginione, z którego zachowały się tylko fragmenty: [7] jednak dzieła te zaginęły i pozostają jedynie fragmentami cytowanymi przez inni starożytni autorzy. Dlatego wśród rzymskich encyklopedystów najważniejszy jest właśnie Pliniusz Starszy ( I w. ), który napisał historię Naturalis(dosł. „historia naturalna”, ale także „Obserwacja przyrody” [8] ), trzydziestosiedmiotomowy opis świata przyrody , który był niezwykle popularny w Europie Zachodniej przez większość średniowiecza i był podstawą wiele kolejnych encyklopedii. Innymi rzymskimi kompilatorami byli Aulus Cornelio Celso i Gaius Giulio Solino .

W średniowieczu szczególnie cenione było porządkowanie pojęć: kolekcje typowe, summae , trésors . W epoce starożytnej i średniowiecznej rzeczywistość była zazwyczaj rozumiana jako skończona całość , a zatem w pełni możliwa do opisania. Dopiero w epoce nowożytnej zaczynamy myśleć o możliwej wiedzy na podstawie nowych metod badawczych lub prościej wiedzy istniejącej .

Rękopis Etymologiae Izydora z Sewilli

Wybitny wpływ na myśl średniowieczną miał traktat De nuptiis Philologiae et Mercurii („O mariażu filologii z Merkurym ”) napisany przez Marziano Capella w okresie późnorzymskim ( IV - V w. ) , który dzięki swojej klasyfikacji do siedmiu liberalnych sztuka ( „ rozdroża ” i „ rozdroża ”) stanowi swego rodzaju encyklopedię klasycznej erudycji .

Pierwszą encyklopedią ery chrześcijańskiej były Instytucje Kasjodora ( 560 ) , które zainspirowały Etymologiae lub Origines ( 636 ) Izydora z Sewilli , które stały się najbardziej wpływowym dziełem encyklopedycznym wczesnego średniowiecza . Dzieła te z kolei posłużyły za podstawę kompilacji sporządzonych około 830 r . przez Rabano Mauro , z których najsłynniejsze to De universo czy De rerum naturis . Wśród kodów słynnego opactwa San Colombano di Bobbio znajduje sięGlossarium Bobiense , opracowane przez Bobbio's Scriptorium w IX wieku , jest jedną z pierwszych encyklopedii ante litteram wczesnego średniowiecza.

Encyklopedie bizantyjskie były kompendiami informacji odnoszących się zarówno do Grecji antycznej , jak i bizantyjskiej. Biblioteka Patriarchy Focjusza I Konstantynopola ( IX wiek ) była pierwszym dziełem bizantyńskim , które można nazwać encyklopedią. Ale za najważniejszą encyklopedię bizantyjską uważa się leksykon Suda , być może autora o tym samym nazwisku, napisany około 1000 roku . Za czasów dynastii macedońskiej nastąpił rozkwit bizantyjskiego encyklopedyzmu, który doprowadził do powstania prawdziwej encyklopedii wiedzy agronomicznej zwanej geoponiką , w znacznym stopniu przypisywany samemu cesarzowi Konstantynowi VII . [9]

Wśród pierwszych encyklopedii średniowiecznego Zachodu był Didascalicon autorstwa Ugo di San Vittore . Opracowany w środowisku klasztornym , był jednak szeroko stosowany również w szkołach miejskich. Ten fakt i złożoność tematu obecnego w tym dziele skłaniają do refleksji nad symbiozą dwóch biegunów kultury (z jednej strony wieś z klasztorem , z drugiej miasto z katedrą ), które bywają przeciwstawne w zbyt drastyczny i uproszczony sposób. Jednak najważniejszym dziełem wczesnego średniowiecza był Imago mundi Onorio Augustodunense, napisany około 1110 roku : zajmował się geografią , astrologią , astronomią i historią i został przetłumaczony na język francuski , włoski i hiszpański .

Wziernik większy autorstwa Wincentego z Beauvais

Wśród najpopularniejszych encyklopedii późnego średniowiecza wymieniamy De rerum naturis ( 1246 ) Thomasa de Cantimpré oraz De proprietatibus rerum ( 1240 ) Bartolomeo Anglico , który został przetłumaczony na Mantuę na początku XIV wieku . Szczególnie słyną z ilustracji Liber floridus Lamberta de Saint-Omera ( 1120 ) i Hortus deliciarum ( 1175 ) Errady di Landsberg . Najbardziej ambitnym i kompletnym dziełem tego okresu był jednak Speculum Majus (1260 ) Vincenta de Beauvais , z ponad trzema milionami słów. Kilka lat po Speculum Majus jest to pierwsza encyklopedia w języku narodowym , a mianowicie Li livres duet Trésor napisana po francusku przez florenckiego Brunetto Latini . Była to w rzeczywistości redukcja Speculum na użytek klas kupieckich, które nie znały łaciny.

Wśród pierwszych arabsko - muzułmańskich zbiorów wiedzy w średniowieczu znajdują się liczne prace wszechogarniające i pewien rozwój tego, co dziś nazywamy metodą naukową , metodą historiograficzną i odniesieniami. Wśród dzieł do zapamiętania jest Encyklopedia Braci Czystości ( al-Risāla al-Jāmiʿa , 52 tomy), w stylu izmailickim , encyklopedia nauki autorstwa Abu Bakr al-Razi , płodna produkcja Mutazilite al-Kindi ( około 270 książek) oraz dwie prace Awicenny : Księga uzdrowienia eKanon medycyny , drugi przyjęty jako norma od wieków w nauczaniu medycyny także w Europie. Warto również wspomnieć o dziełach historii uniwersalnej (lub socjologii ) Asarytów , al - Ṭabarī , al-Masʿūdī , Ibn Rusta , Ibn al-Athir i Ibn Khaldun , których Muqaddima (" Prolegomeni "„do tego, co rzekomo było „historią uniwersalną”), zawiera ostrzeżenia o wiarygodności pisanych relacji, które mają zastosowanie do dnia dzisiejszego. Uczeni ci mieli nieobliczalny wpływ na metody badań i pisania, częściowo ze względu na praktykowanie islamu islamu . który podkreślał wierność pisanym relacjom, weryfikację źródeł i krytyczne śledztwo.

Rękopis należący do Encyklopedii Yongle (ok. 1403 r. ), jednego z najobszerniejszych dzieł encyklopedycznych w historii.

Ogromne dzieło Cztery księgi pieśni , napisane w XI wieku za czasów dynastii Song (960-1279), jest zbiorem pierwszych wielkich chińskich encyklopedii, z których czwarta, zatytułowana Pierwsza skorupa żółwia archiwum , składa się z 9,4 mln ideogramów zebranych w 1000 tomów. W tym samym okresie żył wielki naukowiec i mąż stanu Shen Kuo (1031–1095), który w 1088 napisał encyklopedię Mengxi bitan .

Chiński cesarz Yongle z dynastii Ming nadzorował kompilację Encyklopedii Yongle , jednej z największych encyklopedii w historii, która została ukończona w 1408 roku i zawierała ponad 370 milionów chińskich znaków w 11 000 tomach rękopisów , z których około 400 przetrwało do dziś . Pod rządami kolejnej dynastii Qing cesarz Qianlong osobiście skomponował 40 000 wierszy w ramach 4,7 miliona stron biblioteki w 4 działach, w tym tysięcy esejów, zwanej Siku Quanshuktóry jest prawdopodobnie największym zbiorem książek w historii. Pouczające jest porównanie jego tytułu dla tej wiedzy, Watching the Waves in the Sacred Sea , z tytułem w stylu zachodnim dla wszelkiej wiedzy.

Istnienie dzieł encyklopedycznych w Japonii z IX wieku znane jest zarówno jako imitacja encyklopedii chińskich, jak i jako prace oryginalne.

Wszystkie te książki były kopiowane ręcznie i dlatego były bardzo drogie. W konsekwencji były one mało rozpowszechnione, na ogół należące do instytucji: władców, katedr, konwentów, klasztorów. Stąd też ich podejście: pisane były na ogół dla tych, którzy musieli poszerzyć swoją wiedzę, a nie dla tych, którzy musieli się z nimi zapoznać (z pewnymi wyjątkami w dziedzinie medycyny ).

W okresie renesansu wprowadzono dwie zmiany, które zbliżyły encyklopedie do obecnie znanych. Przede wszystkim wprowadzenie prasy pozwoliło na znacznie większą dyfuzję. W szczególności każdy intelektualista mógł teraz mieć osobistą kopię.

Za pierwszą renesansową encyklopedię często uważa się De expetendis et fugiendis rebus Giorgio Valli , wydaną pośmiertnie w 1501 roku przez drukarnię Aldusa Manutiusa , w której autor nie ograniczał się do zestawienia pojęć wywodzących się z jego badań i podzielonych na systematyczne opracowania, ale zawierały także liczne przekłady z dzieł starożytnych. Spośród 49 książek w pracy 19 dotyczyło matematyki. Praca została zorganizowana według schematu sztuk wyzwolonych, uzupełnionych o kilka innych dyscyplin. [10]

Margarita philosophica napisana przez niemieckiego kartuzjana Gregora Reischa i wydrukowana w 1503 roku była typową renesansową encyklopedią, uporządkowaną według modelu siedmiu sztuk wyzwolonych. Była to prawdopodobnie pierwsza encyklopedia specjalnie zaprojektowana do druku.

W ciągu następnych dwóch stuleci opublikowano wiele innych prac erudycyjnych. Niektóre z nich nosiły po raz pierwszy – i to już druga zmiana – tytuł Encyklopedii . Termin ten został ukuty przez humanistów na oznaczenie pełnego zestawu wiedzy. W rzeczywistości było to błędne odczytanie ich kopii tekstów Pliniusza, a zwłaszcza Kwintyliana , które połączyło dwa greckie słowa enkyklios paideia w jedno. Pierwszym dziełem o tym tytule jest Encyclopedia orbisque doctrinarum, hoc est omnium artium, scientiarum, ipsius philosophiae index ac divisio napisana przez Giovanniego Aventino w 1517 rokunastępnie Lucubrationes vel potius absolutissima kyklopaideia Joachimusa Fortiusa Ringelbergiusa z 1541 r. i Encyclopedia seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam profanarum epistemon Pavao Skalicia z 1559 r .

Jednak za najbardziej kompletną encyklopedię renesansu uważa się Encyclopaedia septem tomis differenta w siedmiu tomach wydanych w 1630 r. przez Johanna Heinricha Alsteda .

W kontekście brytyjskim angielski lekarz i filozof , Sir Thomas Browne , użył we wstępie do czytelnika terminu encyklopedia w 1646 r., aby opisać swoją pracę Pseudodoxia Epidemica lub Vulgar Errors , serię obaleń powszechnych błędów swoich czasów. Browne zbudował swoją encyklopedię na sprawdzonym schemacie renesansowym, tak zwanej „drabinie stworzenia”, która wspina się po hierarchicznej drabinie przez świat mineralny , roślinny , zwierzęcy , ludzki, planetarny i kosmologiczny .. Kompendium Browne'a przeszło nie mniej niż pięć wydań, każde poprawione i rozszerzone; ostatnie wydanie ukazało się w 1672 roku . Pseudodoxia Epidemica zostały przetłumaczone na język francuski , holenderski , niemiecki i łacinę .

Lexicon Universale Johanna Jacoba Hofmanna , wydany w dwóch wydaniach, pierwszym w 1677 i drugim w 1698 , jest często uważany za ostatnią humanistyczną encyklopedię . W rzeczywistości jest to dzieło z dwóch epok, gdyż z jednej strony jest nadal pisane po łacinie, z drugiej jest już w porządku alfabetycznym.

Osiemnasty wiek

Frontyspis Le grand Dictionnaire historique autorstwa Moréri

Ostatnim krokiem w kierunku postaci encyklopedii, jaką znamy dzisiaj, było potwierdzenie uporządkowania tematów w porządku alfabetycznym. W tym sensie encyklopedie osiemnastowieczne nie wywodzą się bezpośrednio z encyklopedii renesansowych, które nadal podlegały porządkowaniu tematycznemu (jak siedem sztuk wyzwolonych czy „drabina stworzenia”). Współczesne encyklopedie były raczej rozwojem i rozszerzeniem specjalistycznych słowników, pisanych we współczesnym języku od końca XVII wieku i przeznaczonych dla mniej wykształconych odbiorców niż encyklopedie. Dzieła te miały formę i nazwę słowników . W rzeczywistości pogłębili głosy do poziomu, który moglibyśmy określić jako „”.

Le grand dictionaire historique Louisa Moréri został opublikowany w 1674 roku . W 1690 Antoine Furetière'a Dictionnaire universel des arts et des sciences ukazał się pośmiertnie w Rotterdamie . Siedem lat później ukazał się Dictionnaire historique et critique Pierre'a Bayle'a . W 1704 Anglik John Harris opublikował Lexicon technicum w języku angielskim , który wyjaśniał nie tylko terminy używane w sztuce i nauce, ale także samą sztukę i naukę. Izaak Newtonprzyczynił się do tego swoim jedynym opublikowanym tekstem o chemii. W 1721 r . ukazał się Allgemeines lexikon der Künste und Wißenschaften Johanna Theodora Jablonskiego .

W XVIII wieku zaczęto odczuwać potrzebę wielkich dzieł w kilkudziesięciu tomach, które mogłyby opisywać wszelką wiedzę. Niemal wszystkie z nich przyjęły renesansowy tytuł Encyklopedii .

Pierwsza ogólna encyklopedia drukowana alfabetycznie pojawiła się na początku XVIII wieku. Była to Uniwersalna Biblioteka Święto-Profeskańska Franciszkanina Vincenzo Marii Coronelli , z której tylko siedem pierwszych z 45 zaprojektowanych tomów zostało opublikowanych (w Wenecji ). Tylko kilka tomów tej pracy pozostało rozproszonych w europejskich bibliotekach. Podobnie w latach 1731-1750 światło dzienne ujrzała Großes vollständiges Universallexikon aller Künste und Wißenschaften w 64 tomach, przypisywana Johannowi Heinrichowi Zedlerowi . Te dwie prace nie były jednak zbyt oryginalne.

Frontyspis pierwszego wydania Encyclopédie

Zedler został oskarżony o plagiat. W Lipsku i Hallewydał najbardziej monumentalną niemieckojęzyczną encyklopedię XVIII wieku. Po raz pierwszy zintegrowano biografie wybitnych osobistości i żyjących artystów. Wśród tematów poruszanych w uniwersalnej encyklopedii znalazły się także tematy codziennego użytku, takie jak rzemiosło, sprzątanie czy handel, traktowane z taką samą godnością, jak treści czysto naukowe. Był to jeden z pierwszych tekstów encyklopedycznych, który uzyskał przywilej królewski, rozważaną wówczas skuteczną formę ochrony praw autorskich, na obszarze geograficznym, którego zasięg obejmował Królestwo Prus, Francję, dzisiejszą europejską Rosję. Z organizacyjnego punktu widzenia była to pierwsza encyklopedia, która podzieliła treść między różnych redaktorów i współpracowników o różnym charakterze, nie według kolejności liter, ale według tematu, zgodnie z odpowiednimi umiejętnościami specjalistycznymi każdego z nich. Od pewnego momentu część wpisów autorzy przesyłali do wydawcy anonimowo, co było na owe czasy nowatorskim sposobem. Nawet finansowanie pracy jest oryginalne dla decyzji o sprzedaży niektórych tomów na loterii, a nie dla rezerwacji egzemplarzy zawartych jeszcze przed ukończeniem redagowania serii, niejako antycypując współczesność.crowdsourcing . Ten model biznesowy umożliwił weryfikację rzeczywistego zainteresowania publiczności pracą i jej opłacalności ekonomicznej, dysponując odpowiednią płynnością, aby wyrównać koszty stałe przed ich czasową manifestacją.

Największy sukces odniosła Cyclopaedia (lub Universal Dictionary of Arts and Sciences ) opublikowana przez Ephraima Chambersa w 1728 roku . Był to dwutomowy słownik encyklopedyczny. Zawierał jednak szeroki zakres pozycji, był uporządkowany alfabetycznie, opierał się na danych wejściowych wielu autorów i zawierał innowacyjne sekcje odsyłaczy w ramach pozycji. Z tego powodu Chambers jest uważany za ojca współczesnej encyklopedii. Cyklopedia stała się wzorem dla każdej kolejnej encyklopedii, ponieważ została przetłumaczona i naśladowana. Tłumaczenie włoskie ukazało się w Wenecji w 1749 roku .

Bliskie, choć rozważne, były związki ruchu encyklopedycznego z oświeceniem , z duchem otwartości na wiedzę, edukację, świadomość różnorodności i względności punktów widzenia, mimo uniwersalności rozumu i natury ludzkiej.

Reasoned Dictionary of Sciences, Arts and Crafts , powszechnie znany jako Encyclopédie , wydawany w Paryżu w 1751 r., był również pierwotnie pomyślany jako francuskie tłumaczenie dzieła Chambersa . Ta praca jest z pewnością najbardziej znaną i najważniejszą z pierwszych encyklopedii, wyróżniającą się swoim ogromem, jakością niektórych wkładów, a przede wszystkim jej politycznym i kulturowym wpływem w latach poprzedzających rewolucję francuską . Ambitny projekt powierzono Denisowi Diderotowi przy współpracy najbardziej prestiżowych intelektualistów tamtych czasów ( Voltaire , d'Alembert, Rousseau , Quesnay itp.); jednak praca ta, obok wkładu głównych myślicieli francuskich tamtych czasów, poświęciła dużo miejsca na informacje techniczne dotyczące różnych działań produkcyjnych.

The Encyclopédie pod redakcją d'Alemberta i Diderota wydano w 17 tomach głosów (w dystrybucji od 1751 do 1765 ) i 11 tomach ilustracji (w dystrybucji od 1762 do 1772). Pięć tomów materiałów uzupełniających i dwa tomy indeksów, pod nadzorem innych wydawców, rozprowadził w latach 1776-1780 Charles - Joseph Panckoucke z Paryża . Następnie wydrukowano cztery inne wydania Encyclopédie , z których dwa we Włoszech: z lat 1758-1776 w Lukce i z lat 1770-1778 wLivorno .

Encyclopédie z kolei zainspirowało Encyclopædia Britannica , która miała skromne początki w Edynburgu : pierwsze wydanie, rozpowszechniane w latach 1768-1771 , składało się z zaledwie trzech pospiesznie ukończonych tomów - AB, CL i MZ - w sumie 2391 stron . Do 1797 r., kiedy ukończono trzecią edycję, rozszerzono ją do 18 tomów, obejmujących szeroki zakres tematyczny, z hasłami dostarczonymi przez szereg autorytetów w swojej dziedzinie.

Meyers Konversations -Lexikon , 1885

Brockhaus Konversations-Lexikon wydawany był w Lipsku w latach 1796-1808 w 6 tomach . Równolegle do innych osiemnastowiecznych encyklopedii rozszerzono ich zakres poza poprzednie publikacje, starając się być wszechogarniającym. Ale praca nie była przeznaczona do użytku naukowego, ale do rozpowszechniania wyników badań i odkryć w prostej i popularnej formie bez nadmiernej szczegółowości. Ten format, w przeciwieństwie do Encyclopædia Britannica, był szeroko naśladowany przez późniejsze XIX-wieczne encyklopedie w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Francji, Hiszpanii, Włoszech i innych krajach. Spośród encyklopedii, które wywarły pewien wpływ między końcem XVIII a początkiem XIX wieku, encyklopedia Brockhausa jest prawdopodobnie najbardziej podobna w formie do współczesnych encyklopedii.

dziewiętnasty wiek

Na początku XIX wieku rozkwitły encyklopedie wydawane w Europie i Ameryce. Encyklopedia nie została ponownie opublikowana we Francji . Jej miejsce zajęła najpierw Encyclopédie Méthodique uporządkowana według tematów w 157 tomach plus 53 tabele, wydana przez samego Panckoucke w latach 1782-1832 , a następnie przez Encyclopédie moderne. Dictionnaire abregé des sciences, des lettres, des arts, deindustrie, de Agriculture et du Commerce w 30 tomach opublikowanych przez wydawcę Firmin Didot z Paryża w 1853 roku . W Niemczech w latach 1839-1855 pojawił sięDas große Conversations-Lexicon für die gebildeten Stände w 52 tomach pod redakcją Josepha Meyera z Gotha , która do dziś pozostaje najbardziej prestiżową encyklopedią w języku niemieckim . W Anglii Cyclopædia Reesa w 39 tomach ( Londyn i Filadelfia 1802 - 1819 ) zawierała bogactwo informacji dotyczących rewolucji przemysłowej i naukowej tamtych czasów. Cechą tych publikacji była wysoka jakość ilustracji wykonywanych przez wyspecjalizowanych grawerów i projektantów.

Ilustrowane Nouveau Larousse

Wielki dictionnaire universel du XIXe siècle w 17 tomach wraz z uzupełnieniami został opublikowany we Francji przez Pierre'a Larousse'a w latach 1866-1890 . Wydawnictwo Larousse pozostałoby najsłynniejszym francuskim wydawnictwem dzieł encyklopedycznych. W latach 1898-1907 światło dzienne ujrzała Nouveau Larousse illustré . Wielka Encyklopedia Larousse w 10 tomach została opublikowana w latach 1960-1964 . wreszcie w latach 1971 - 1978 Grande Encyclopédie Larousse została opublikowana w 21 tomach.

Wraz z tymi wspaniałymi dziełami, rozwój powszechnej edukacji i Instytutów Przemysłowych, popychany przez Towarzystwo Rozprzestrzeniania Użytecznej Wiedzy , doprowadził do powstania Penny Cyclopædia ( 1833-1846 ) , która, jak sugeruje jej tytuł, była rozpowszechniana w liczbach . tygodniowo za grosz jak gazeta . Ten model rozdawanych encyklopedii, dostępnych dla klas niższych i średnich, był naśladowany w całej Europie. We Włoszech encyklopedią tego typu, która miała największe rozpowszechnienie, była wydana na przełomie XIX i XX wieku Encyclopedia Popolare Sonzogno ..

W połowie XIX wieku liczba encyklopedii gwałtownie wzrosła, gdy w głównych językach zaczęły pojawiać się nowe, konkurencyjne prace w różnych formatach. Ponadto zaczęto publikować encyklopedie w innych językach. W związku z tym możemy zacytować Modern Encyclopedia wydaną w Madrycie w latach 1851-1855 w 37 tomach; Winkler Prins w języku niderlandzkim w latach 1870-1882 ; Nordisk familjebok w języku szwedzkim wydany w latach 1876-1899 , który składał się z 20 tomów; tenSalmonsens Konversationsleksikon w języku duńskim z lat 1893 - 1907 w 26 tomach; i wreszcie Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary w 86 tomach, opublikowany w latach 1890-1907 w języku rosyjskim .

Dwudziesty wiek

Trzy tomy Espasa

W 1911 ukazało się jedenaste wydanie Encyclopaedia Britannica , które jest powszechnie uważane za najlepsze wydanie tej długo działającej encyklopedii. Wydanie to oznaczało również przejście redakcji z Edynburga do Chicago .

W międzyczasie wydawnictwo Espasa w Barcelonie rozpoczęło publikację swojej ogólnoeuropejskiej encyklopedii europejskiej ( 1908 - 1930 ) . Składa się z 70 tomów oraz licznych dodatków aktualizacyjnych i indeksów. Wciąż przedrukowywany, szczyci się tym, że jest największą współczesną encyklopedią i pozostaje referencyjną encyklopedią w języku hiszpańskim .

W 1917 roku w Chicago ukazało się pierwsze wydanie World Book Encyclopedia . Obecnie bardzo popularna w krajach anglosaskich encyklopedia liczy 22 tomy i jest według wydawcy najlepiej sprzedającą się encyklopedią gazet na świecie. W 1961 roku ukazało się wydanie dla niewidomych pismem Braille'a .

Wielka encyklopedia sowiecka , publikowana od 1926 r. w trzech odrębnych wydaniach, odpowiednio po 65, 50 i 30 tomów, stanowiła referencyjną encyklopedię świata marksistowskiego i dlatego została również przetłumaczona na język angielski i grecki.

W tym samym czasie we Włoszech zaczęto rozważać pomysł stworzenia uniwersalnej encyklopedii, na wzór angielskiej i francuskiej, ale pierwsze próby nie zakończyły się sukcesem. W 1925 r. powstał w Rzymie Instytut Encyklopedii Włoskiej im . Giovanniego Treccaniego dla realizacji Włoskiej Encyklopedii Nauki, Literatury i Sztuki ; filozof Giovanni Gentile został mianowany dyrektorem naukowym i poświęcił się zapraszaniu i koordynowaniu włoskich uczonych ze wszystkich dziedzin i ze wszystkich kierunków dla realizacji dzieła. Były liczne i ważne wkłady, wśród których pamiętamy Enrico Fermi z fizyki iGuglielmo Marconi dla telekomunikacji; ten ostatni w 1933 objął przewodnictwo w Instytucie Treccani . Pierwszą edycję dzieła ukończono na poziomie redakcyjnym w 1937 roku . Wpisy w Encyklopedii zostały opublikowane w broszurach Biblioteki Encyklopedii Włoskiej w latach 1932-1943 .

Innym dziełem o szczególnym znaczeniu we Włoszech było wydawnictwo UET , które w latach 1933-39 wydało Wielki Słownik Encyklopedyczny , założony przez prof. Pietro Fedele , początkowo opublikowany w dziesięciu tomach i okresowo aktualizowany aż do wydania czwartego (1984-91).

W 1936 roku ukazała się w dwóch tomach Encyklopedia Bompiani , która na kilkadziesiąt lat stała się najpopularniejszą włoską encyklopedią rodzinną i która stopniowo powiększała się w wydaniach powojennych.

W latach 1935-1960 w Lizbonie i Rio de Janeiro opublikowano 40-tomową „ Grande enciclopédia portuguesa e brasileira ” , która pozostaje największą encyklopedią w języku portugalskim .

W 1952 roku Federico Motta Editore opublikował we Włoszech pierwsze wydanie uniwersalnej encyklopedii o tej samej nazwie.

W 1962 narodziła się Wielka Encyklopedia PWN . Od 2001 roku ukazuje się nowe wydanie postkomunistyczne, które do dziś stanowi referencyjną encyklopedię w języku polskim .

15 wydanie Encyclopaedia Britannica podzielone na Micropædia (czerwony rewers) i Macropædia (ciemny rewers).

W latach sześćdziesiątych dobrobyt większości Włochów i rozszerzenie obowiązku szkolnego w gimnazjum znacznie poszerzyło rynek encyklopedii. Zwłaszcza encyklopedie na raty powróciły do ​​mody, adresowanej teraz przede wszystkim do dzieci w wieku szkolnym, wśród których najsłynniejszym było Conoscere wydawane przez Fratelli Fabbri Editori . W 1962 narodzili się także Garzantine , co stanowiło nowy, popularny do dziś model encyklopedii dla rodziny. W tym samym roku rozpoczęło się również wydawanie Encyclopedia Universo w 12 tomach Instytutu Geograficznego De Agostini .. Rizzoli przetłumaczyła i zintegrowała francuską encyklopedię Larousse w latach 1966-1970, zawsze sprzedawaną na raty lub w abonamencie, jako Rizzoli-Larousse, do 2000 roku. Encyklopedia ta była publikowana w latach 1998-2003 również w formacie CD-ROM.

Pod koniec lat siedemdziesiątych narodziły się jednak dwa dzieła, które miały ambicję stanowić alternatywę dla Encyklopedii Treccani , uważanej przez wielu intelektualistów za przestarzałą: Encyklopedia Einaudi z 1977 r . w 15 tomach, zbudowana dla monografii wokół kilku słów klucz oraz Encyklopedia Europea Garzanti z 1979 r . w 12 tomach.

W tych samych latach we Francji istniała potrzeba encyklopedii, która konkurowałaby z największymi światowymi encyklopediami, w szczególności z Britannicą . I właśnie przy współudziale tej instytucji w latach 1968-1975 ukazała się francuska Encyclopædia Universalis , której najbardziej aktualne wydanie, szóste, to wydanie z 2009 roku, w 30 tomach.

W XX wieku pojawiło się również wiele autorytatywnych encyklopedii odnoszących się do poszczególnych dziedzin kultury. Do najbardziej znanych należą Encyklopedia Katolicka , Encyclopaedia Judaica , Encyclopædia of Islam oraz Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft pod redakcją Augusta Friedricha Pauly'ego , a później Georga Wissowej .

Encyklopedie wywodzą się zasadniczo z istniejących materiałów, a szczególnie w XIX wieku wśród wydawców powszechne było plagiat . Współczesne encyklopedie nie są jednak zwykłymi kompendiami o coraz większych rozmiarach, które zawierają wszystko, co było wcześniej: aby zrobić miejsce na nowoczesne argumenty, cenny materiał musiał być regularnie wyrzucany do użytku historycznego, przynajmniej przed pojawieniem się encyklopedii cyfrowych i w szczególności te w sieci, które nie zależą od fizycznego nośnikado dystrybucji. Co więcej, opinie i światopogląd określonego pokolenia można zaobserwować w sposobie pisania encyklopedii w danym momencie historycznym; z tych powodów stare encyklopedie są użytecznym źródłem informacji historycznych, zwłaszcza do rejestrowania zmian w nauce i technologii.

To było cyfrowe

Wprowadzenie technologii cyfrowej – początek ery cyfrowej w latach 70. – przyniosło modernizację technik składu i druku, ale nie zrewolucjonizowało od razu branży encyklopedii, która przez dwie dekady była drukowana i dystrybuowana na papierze. . Aby radykalnie zmienić nośnik, trzeba było poczekać, aż komputery osobiste rozprzestrzenią się i pamięć masowa wyewoluuje, aby wytworzyć nośnik wystarczająco duży, aby pomieścić ogromną ilość danych, jaką stanowi encyklopedia, znacznie większą, gdy tekst jest powiązany z obrazami i treściami multimedialnymi , takimi jak jak piosenkiaudio i wideo .

W rzeczywistości dopiero w latach 90. zaczęto publikować ogólne encyklopedie na płytach CD-ROM (technologia wprowadzona w latach 80. ) do użytku z domowymi komputerami osobistymi. Cyfrowa edycja encyklopedii Grolier była pionierem [2] , podczas gdy Encarta Microsoftu była najbardziej znanym i typowym produktem tego nowego trendu, ponieważ nie miała wersji drukowanej. Głosy zostały wzbogacone o treści multimedialne audio i wideo oraz liczne obrazy wysokiej jakości. Tego samego typu jest multimedialna encyklopedia Omnia De Agostini , w różnych wydaniach, z podziałem według obszarów tematycznych.

Jednak pojedynczy CD-ROM nie był wystarczająco duży, aby pomieścić 12-20 tomów tradycyjnej encyklopedii ogólnej, w tym obrazy. Wiązało się to początkowo z koniecznością wyboru przez wydawców treści do rozpowszechniania w wersji cyfrowej, a nie papierowej, aby zrobić miejsce na zdjęcia i treści multimedialne lub ewentualnie rozpowszechniać encyklopedię na licznych płytach CD. ROM. Wymiana CD-ROM-u na większy DVD-ROM jako nośnika pozwoliła częściowo przezwyciężyć problem, ale dopiero wraz z rozpowszechnieniem internetowych encyklopedii problem miejsca na przechowywanie danych został definitywnie rozwiązany, dzięki dyfuzji sieci WWWod połowy lat dziewięćdziesiątych.

W związku z tym na początku XXI wieku coraz więcej encyklopedii udostępniano także do konsultacji on- line , które z reguły były udostępniane użytkownikowi po zarejestrowaniu się i opłaceniu abonamentu. W następnych latach prawie wszystkie liczące się encyklopedie przestały ukazywać się na papierze.

W przeciwieństwie do tego, co zawsze działo się w tradycyjnych encyklopediach, kompilowanych przez wielu autorów kontraktów – zazwyczaj osoby z wykształceniem akademickim – interaktywny charakter Internetu pozwolił na tworzenie projektów takich jak Wikipedia , Everything2 i Open Sites , zwanych „ treścią otwartą ” - oparte na crowdsourcingu , na spontanicznej współpracy dużej liczby użytkowników - które pozwalają każdemu poszerzać, usuwać lub modyfikować ich treści. Wikipedia — największa encyklopedia w historii, urodzona w 2001 r. — zamieściła ponad 30 milionów wpisów (kwiecień 2014 r.) w ponad 280 językach[11] której treść jest publikowana na podstawie licencji typu copyleft , co pozwala na jej dystrybucję i ponowne wykorzystanie dla każdego iw dowolnym celu. Jednak wpisy w Wikipedii niekoniecznie podlegają ocenie ekspertów, a wiele wpisów w rzeczywistości może być trywialnych lub zawierać różnego rodzaju błędy. Pojawiły się uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości informacji gromadzonych ogólnie w ramach projektów open source , chociaż w 2005 r. czasopismo naukowe Nature przeprowadziło badanie porównawcze [12] [13] między naukowymi wpisami Wikipedii i Encyclopaedia Britannica, w którym ujawniono podobna ilość błędów. [14]

Pomimo tych krytycznych uwag, bezpłatne i łatwe przeglądanie encyklopedii o otwartej treści, oprócz ich ciągłej aktualizacji, prawie całkowicie wprowadziło na rynek płatne encyklopedie IT, w tym Encartę , której ostatnie wydanie pochodzi z 2009 roku, i tę samą Omnię , której ostatnie wydanie datuje się na 2010 rok .

Hipotetyczne encyklopedie świata: od mózgu świata do sieci WWW

Jeszcze przed pojawieniem się informatyki i Internetu niektórzy stawiali hipotezę, że dzięki wykorzystaniu nowych technologii możliwe będzie usprawnienie rozpowszechniania wiedzy poprzez tworzenie nowych form encyklopedii. Te idee pozostały w dużej mierze przypuszczenia, ale miały pewien wpływ.

W okresie między I a II wojną światową encyklopedia stała się popularnym narzędziem edukacyjnym. W kulturowym polu internacjonalizmu pionier dokumentacji Paul Otlet przedefiniował encyklopedię jako produkt dokumentalny i „multimedialny”. [15] Od początku XX wieku Otlet współpracował z inżynierem Robertem Goldschmidtem nad przechowywaniem danych bibliograficznych na mikrofilmach (technika znana wówczas jako „mikrofotografia”); pod koniec lat dwudziestych podjął wraz z kolegami próbę stworzenia nowej formy encyklopedii wydrukowanej w całości na mikrofilmie, Encyclopedia Universalis Mundaneum . [16]

Mózg świata autorstwa HG Wellsa . Pierwsze wydanie, opublikowane przez Methuen & Co Ltd, Londyn, 1938.

Od 1936 r. inny internacjonalista, brytyjski pisarz HG Wells – znany z prac o charakterze naukowym o podłożu społecznym – rozwinął ideę nowej formy encyklopedii: „ World Brain ”, której poświęcił książkę w 1938. W ideach Wellsa była to nowa, wolna, zwięzła, autorytatywna, stała „encyklopedia świata”, która pomogłaby obywatelom świata jak najlepiej wykorzystać uniwersalne zasoby informacyjne i wnieść najlepszy wkład w pokój między narodami. Jeden z celów odbywającego się w Paryżu światowego kongresu dokumentacji uniwersalnejw 1937 było to właśnie omówienie pomysłów Wellsa na temat mózgu świata i metod ich realizacji. [17]

Vannevar Bush w swoim fundamentalnym eseju As We May Think of 1945 [18] zaproponował stworzenie innowacyjnej maszyny hipertekstowej , Memex , stwierdzając również, że „pojawią się zupełnie nowe formy encyklopedii, już wyposażone w sieć skojarzonych ścieżek, które przecinają je. , gotowe do wprowadzenia do memeksu i wzmocnienia w nim.”

Bush, podobnie jak wcześniej Otlet i Wells, postawił hipotezę, że wykorzysta mikrofilm (najbardziej zaawansowaną w tamtych czasach technologię do przechowywania informacji), ale żaden z trzech nie mógł zobaczyć, jak jego pomysły zostały zrealizowane.

W 1962 roku Arthur C. Clarke przewidział, że budowa tego, co Wells nazwał „Mózgiem Świata”, będzie przebiegać w dwóch fazach, z których pierwszą będzie budowa „Biblioteki Światowej”, która jest zasadniczo koncepcją Wellsa uniwersalna encyklopedia dostępna dla wszystkich z domu na terminalach komputerowych; Clarke przewidział, że ta faza nastąpi (przynajmniej w krajach rozwiniętych) do 2000 r.; drugą fazą byłoby stworzenie superkomputera wyposażonego w zaawansowaną sztuczną inteligencję (do 2100 r.). [19]

Niektórzy autorzy science fiction wyobrażali sobie w różnych formach stworzenie uniwersalnej encyklopedii, która gromadziłaby wiedzę i wiedzę o przyszłej cywilizacji (ludzkiej lub obcej) rozciągniętej na całą galaktykę, zaczynając właśnie od Galaktycznej Encyklopedii Izaaka Asimowa w powieściach cykl Foundation , wydawany od 1951 roku.

W latach 90. niektórzy uczeni postrzegali rodzącą się sieć WWW jako rozszerzenie „mózgu świata”, do którego jednostki mają dostęp za pośrednictwem komputerów osobistych [ 20] lub rozwój samej sieci w globalnym mózgu. Richard Stallman w 1999 roku oświadczył, że „World Wide Web ma potencjał, by rozwinąć się w uniwersalną encyklopedię obejmującą wszystkie dziedziny wiedzy”, [21] później wpłynął na Nupedię , projekt encyklopedii internetowej z 2000 roku, z którego w przyszłym roku Wikipedia .

Główne cechy

Francuski iluminista Denis Diderot stwierdził, że celem encyklopedii jest:

«[...] gromadzić wiedzę rozproszoną na powierzchni ziemi, ukazywać jej ogólny system współczesnym i przekazywać ją potomnym, aby dzieło minionych wieków nie było bezużyteczne w następnych stuleciach; aby nasze wnuki, wykształcone, stały się jednocześnie bardziej cnotliwe i szczęśliwe; i abyśmy nie mogli umrzeć bez zasłużenia na rasę ludzką.”

( Diderot [22] )

Encyklopedie są podzielone na hasła lub hasła , do których dostęp jest zwykle wyświetlany w kolejności alfabetycznej . Wpisy w encyklopedii są dłuższe i bardziej szczegółowe niż te w słownikach ; [23] W przeciwieństwie do haseł słownikowych, które koncentrują się na informacjach językowych o terminach, hasła encyklopedyczne zazwyczaj koncentrują się na rzeczach i pojęciach, aby zilustrować temat, od którego hasło pochodzi. [24] [25] [26] [27]

Kardynalne elementy definiujące postacie encyklopedii to cztery:

  • specyfika i sektorowy charakter poruszanych tematów;
  • ich intertekstualizacja;
  • metoda organizacji;
  • kryteria sporządzania pozycji.

Encyklopedie ogólne i encyklopedie specjalistyczne

Encyklopedie można podzielić na „ogólne” (lub „uniwersalne”), zawierające głosy z różnych i niezliczonych dziedzin zainteresowań (do najbardziej znanych przykładów należą Encyclopedia Treccani i Encyclopedia Britannica ), adresowane do szerszej publiczności lub mogą być specjalizujący się w jednej dziedzinie zainteresowań, a także encyklopedia medyczna , naukowa, filozoficzna lub poetycka. Istnieją również encyklopedie, które obejmują szeroki zakres tematów i aspektów danej kultury z obiektywną perspektywą grupy etnicznej , politycznej lub religijnej, takie jak Wielka Encyklopedia Radziecka , Encyklopedia Żydowska czy Encyklopedia Katolicka .

Prace encyklopedyczne mają na celu przekazanie najistotniejszej wiedzy zgromadzonej w związku z omawianym tematem. Prace tego rodzaju były planowane i podejmowane przez większość historii ludzkości, ale termin encyklopedia został po raz pierwszy użyty dopiero w XVI wieku . Pierwsze ogólne encyklopedie, które zdołały być zarówno autorytatywne, jak i wyczerpujące w swoim opracowaniu, pojawiły się w XVIII wieku . Każda praca encyklopedyczna jest oczywiście zsyntetyzowaną wersją całej wiedzy, a prace różnią się szerokością i głębokością. Grupa docelowa może wpływać na dyskusję: encyklopedia przeznaczona na przykład dla dzieci będzie mniejsza niż encyklopedia dla dorosłych.

Organizacja treści

Systematyczne rozmieszczenie materiałów jest niezbędne, aby encyklopedia stała się użytecznym narzędziem odniesienia . Historycznie wyróżniano dwie metody sporządzania encyklopedii papierowych: metodę alfabetyczną , która składa się z odrębnych pozycji, uporządkowanych w porządku alfabetycznym, lub uporządkowanie w hierarchicznie uporządkowane kategorie . Pierwsza metoda jest nadal najczęściej stosowana dzisiaj, nawet jeśli płynność mediów elektronicznych daje niewyobrażalne wcześniej możliwości wyszukiwania, odsyłania i indeksowania. Epigraf Horacego na okładce XVIII- wiecznej Encyklopediiskutecznie przekazuje znaczenie struktury encyklopedii: „Jaką łaskę może dodać potęga porządku i połączenia do trywialnych argumentów”.

Współczesne encyklopedie zazwyczaj zawierają indeks (np. Encyclopædia Britannica Eleventh Edition ), aby ułatwić znajdowanie treści.

Współczesne multimedia wywierają coraz większy wpływ na gromadzenie, weryfikację, syntezę i prezentację wszelkiego rodzaju informacji. Projekty takie jak Wikipedia (bezpłatna) i Encarta (płatna) to przykłady nowych form encyklopedii, które ułatwiają i przyspieszają wyszukiwanie informacji.

Encyklopedia, jaką znamy dzisiaj, rozwinęła się ze słownika w XVIII wieku . Słownik skupia się przede wszystkim na słowach i ich definicjach i zwykle dostarcza niewiele informacji na temat kontekstu, w jakim są one używane i jak wchodzą w kontakt z innymi dziedzinami wiedzy. Jednak niektóre prace, które w praktyce noszą tytuł „słownik”, są często bardziej zbliżone do encyklopedii, zwłaszcza te dotyczące dziedzin sektorowych.

Encyklopedie często zawierają również liczne ilustracje i mapy, a także bibliografie i statystyki .

Formaty

Encyklopedie cyfrowe

Struktura encyklopedii i jej naturalna ewolucja to właściwości szczególnie odpowiednie dla formatu komputerowego , możliwego do wykorzystania na lokalnych nośnikach pamięci lub w sieci; w konsekwencji wszystkie główne drukowane encyklopedie przyjęły tę metodę dystrybucji do końca XX wieku . Te publikacje (najpierw oparte na nośnikach CD-ROM , a następnie na DVD ) mają tę zaletę, że są produkowane po niskich kosztach i są łatwe w transporcie; w przeciwieństwie do formy drukowanej zazwyczaj zawierają treści multimedialne , takie jak animacje , nagrania dźwiękowe i nagrania wideo. Inną istotną zaletą tej nowej formy są powiązania hipertekstowe między elementami koncepcyjnie powiązanymi ze sobą, co znacznie przyspiesza konsultację. Encyklopedie, które można przeglądać online, mają wszystkie te zalety, a jedną z nich jest (potencjalnie) dynamiczna: nowe informacje mogą być wyświetlane niemal natychmiast, bez konieczności czekania na kolejną publikację na nośniku fizycznym.

Aby zapewnić aktualizacje między kolejnymi wydaniami, liczne papierowe encyklopedie tradycyjnie publikowały coroczne dodatki, jako częściowe rozwiązanie problemu aktualizacji, ale ta metoda oczywiście wymagała od czytelnika dodatkowego wysiłku, aby zweryfikować wpisy zarówno w oryginalnych tomach, jak i w roczniku. suplementy. Niektóre encyklopedie oparte na formacie cyfrowym i dostępne za pośrednictwem komputera osobistego oferują możliwość aktualizacji online na podstawie odpłatnej rejestracji; w tym przypadku aktualizacje są integrowane z już dostępną zawartością.

Informacje w drukowanej encyklopedii wymagają jakiejś formy indeksowanej struktury. Tradycyjnie stosowaną metodą jest prezentacja informacji w kolejności alfabetycznej według tytułu pozycji. Jednak wraz z pojawieniem się cyfrowych formatów dynamicznych teoretycznie zniknęła potrzeba narzucania z góry określonej struktury. Niemniej jednak większość encyklopedii w formacie cyfrowym oferuje zestaw strategii organizowania wpisów, na przykład według obszaru kategoryzacji obiektów lub kolejności alfabetycznej .

Notatka

  1. ^ Aldo Gabrielli (pod redakcją), Encyklopedia , na Great Italian Dictionary , Hoepli. Pobrano 12 lutego 2021 .
  2. ^ a b c d Encyclopedia , w Treccani.it - ​​​​Encyklopedie online , Instytut Encyklopedii Włoskiej.
  3. ^ „Historia naturalna” , List dedykacyjny, 14: „Iam omnia attingenda quae graeci τῆς ἐγκυκλίου παιδείας vocant . ( Proponuję poruszyć wszystkie sektory, które dla Greków składają się na „kulturę encyklopedyczną” ).
  4. ^ Ἐγκύκλιος παιδεία , Quintilian, Institutio Oratoria , 1.10.1, tłumaczenie angielskie na temat projektu Perseusza
  5. ^ Termin ten był już używany przez jezuitę Lelio Bisciola (1539 / 40-1629), w drugim tomie jego Horarum subseciuarum (1618).
  6. ^ Księga Rekordów Guinnessa , s. 110, 1986 wydanie hiszpańskie, wyd. Maeva, ISBN 84-86478-00-6 . Chińska encyklopedia Yongle of Yung-lo ta tien (1403-1408) zachowuje tylko 370 z 22 937 rozdziałów, a 15. wydanie Encyklopedii Britannica jest wymienione jako „największa („más enlarg”) istniejąca encyklopedia” z 43 000 000 słowa.
  7. ^ Friedrich Ritschl w eseju „De M. Terentii Varronis disciplinarum libris commentarius”, w Kleine philologische Schriften , t. III, Leizig, 1877, s. 419-505 twierdził, że praca zawiera pierwszy podział siedmiu sztuk wyzwolonych , ale jego tezę zakwestionował Ilsetraut Hadot, Arts libéraux et philosophie dans la pensée antique , Paryż, Vrin, 2005 (wydanie drugie; wydanie pierwsze 1984). W obronie tezy Ritschla patrz Danuta R. Shanzer, „Dyscypliny Augustyna: Silent diutius Musae Varronis?”, W Karla Pollmann, Mark Vessey (red.), Augustine and the Disciplines: From Cassiciacum to Confessions , Nowy Jork, Oxford University Press , 2005, s. 69-112.
  8. ^ Oryginalna wartość greckiego terminu ἱστορία (historìa), co oznacza „[oględziny]”, „badania”, „śledztwo”. Ma ten sam rdzeń, co perfect oîda ("Wiem"), związany z kolei z pojęciem "widzenia".
  9. ^ Geoponika. Pogoń rolnicza (tłumaczenie angielskie).
  10. ^ Księgi matematyczne De expetendis rebus Giorgio Valli , na stronie dm.unipi.it . Pobrano 7 listopada 2011 r. (zarchiwizowane z oryginału 10 sierpnia 2011 r.) .
  11. ^ Na poziomie globalnym strona https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias z 1 kwietnia 2014 r. informuje, że w 287 różnych językach Wikipedia udostępnia łącznie ponad 31 338 305 wpisów i ma ponad 45 729 386 zarejestrowanych użytkowników. Podaje również, że istnieje 9 wydań z ponad 1 milionem wpisów i 52 z ponad 100 000 wpisów, 126 z ponad 10 000 wpisów.
  12. ^ Jim Giles, encyklopedie internetowe idą łeb w łeb , w Nature , tom. 438, przyp. 7070, 1 grudnia 2005, s. 900–901, DOI : 10.1038/438900a . Źródło 12 lipca 2021 .
  13. ^ Daniel Terdiman, Study : Wikipedia tak dokładna jak Britannica , na CNET . Źródło 12 lipca 2021 .
  14. ^ Średnio 2,92 błędów na wpis w Britannicy i 3,86 w Wikipedii.
  15. ^ Projekt MUSE - Internacjonalistyczne utopie edukacji wizualnej: graficzna i scenograficzna transformacja uniwersalnej encyklopedii w twórczości Paula Otleta, Patricka Gedda ... Zarchiwizowane 5 marca 2016 r. w Internet Archive .
  16. ^ ( FR ) Les origines de l'Internet en Europe - Mundaneum - Google Arts & Culture , w Google Arts & Culture . Źródło 12 lipca 2021 .
  17. ^ Dokumentacja Kongres Krok w kierunku tworzenia „World Brain” , w The Science News-Letter , tom. 32, nie. 861, 9 października 1937, s. 228-9, DOI : 10.2307 / 3913334 . Źródło 11 października 2011 .
  18. ^ Vannevar Bush , Jak myślimy , The Atlantic Monthly , lipiec 1945 r.
  19. ^ Arthur C. Clarke , Profiles of the Future , 1962.
  20. ^ Brian R. Gaines, Convergence to the Information Highway , w Proceedings of the WebNet Conference , San Francisco, 1996. Pobrano 7 listopada 2009 .
  21. ^ Richard Stallman , The Free Universal Encyclopedia and Learning Resources , 1999.
  22. ^ Encyklopedia Denisa Diderot i Jean le Rond d'Alembert . Biblioteka Uniwersytetu Michigan: Biuro Wydawnictw Naukowych i DLXS. Źródło: 17 listopada 2007
  23. ^ RRK Hartmann, Gregory James, Gregory James, Słownik leksykografii , Routledge, 1998, s. 48, ISBN  0-415-14143-5 . Źródło 27 lipca 2010 .
  24. ^ Béjoint, Henri (2000). Leksykografia współczesna , s. 30–31. Oxford University Press. ISBN 0-19-829951-6
  25. ^ Encyklopedia , na Encyclopaedia Britannica . Źródło 27 lipca 2010 .
    „Angielski leksykograf, HW Fowler, napisał w przedmowie do pierwszego wydania ( 1911 ) The Concise Oxford Dictionary of Current English , że słownik zajmuje się używaniem słów i fraz oraz dostarczaniem informacji o rzeczach, które reprezentują. tylko o tyle, o ile obecne użycie słów zależy od znajomości tych rzeczy. Nacisk w encyklopedii jest znacznie większy na naturze rzeczy, za którymi stoją słowa i wyrażenia.”
  26. ^ RRK Hartmann, Gregory James, Słownik leksykografii , Routledge, 1998, s. 49, ISBN  0-415-14143-5 . Źródło 27 lipca 2010 .
    „W przeciwieństwie do informacji językowych, materiał encyklopedyczny bardziej dotyczy opisu obiektywnych rzeczywistości niż słów lub fraz, które się do nich odnoszą. W praktyce jednak nie ma twardej i szybkiej granicy między wiedzą faktograficzną a leksykalną.”
  27. ^ Anthony Paul Cowie, Oxford History of English Lexicography, Tom I , Oxford University Press, 2009, s. 22, ISBN  0-415-14143-5 . Źródło 17 sierpnia 2010 .
    «Encyklopedia (encyklopedia) zwykle zawiera więcej informacji niż słownik; wyjaśnia nie tylko słowa, ale także rzeczy i pojęcia, do których odnoszą się słowa.”

Bibliografia

W celu uzyskania dalszych informacji:

  • Albertazzi, Marco, średniowieczne encyklopedie. Historia i style gatunku , nowe wyd. rozbudowany ( wyd. La Finestra , Lavis 2013). ISBN 978-88-95925-50-9
  • Cevolini, Alberto, Literatura i społeczeństwo: gatunek „encyklopedii”, La bibliofilìa , a. 108, przyp. 3, 2006, s. 281-308.
  • Collison, Robert, Encyclopaedias: Their History Through the Ages , 2. wyd. (Nowy Jork, Londyn: Hafner, 1966)
  • Darnton, Robert, Biznes oświecenia: historia wydawnicza Encyklopedii, 1775-1800 (Cambridge: Belknap Press, 1979) ISBN 0-674-08785-2
  • Umberto Eco , Od drzewa do labiryntu , (Mediolan: Bompiani, 2007)
  • Kafker, Frank A. (red.), Wybitne encyklopedie z XVII i XVIII wieku: dziewięciu poprzedników Encyklopedii (Oxford: Voltaire Foundation, 1981) ISBN
  • Kafker, Frank A. (red.), Wybitne encyklopedie z końca XVIII wieku: jedenastu następców Encyklopedii (Oxford: Voltaire Foundation, 1994) ISBN
  • Tega, Walter (pod red.), Jedność wiedzy i ideał encyklopedyczny w myśli współczesnej (Bologna: Il Mulino, 1983)
  • Walsh, S. Padraig, Anglo-American General encyclopedias: a history bibliography, 1703-1967 (New York: Bowker, 1968, 270 s.) Zawiera historyczną bibliografię, ułożoną alfabetycznie, z krótkimi notatkami o historii wielu encyklopedii; do chronologii; indeksy wydawcy i wydawcy; bibliografia; oraz 18 stron notatek z sympozjum American Library Association z 1965 roku poświęconego encyklopediom.
  • Yeo, Richard R., Encyklopedyczne wizje: słowniki naukowe i kultura oświecenia (Cambridge, New York: Cambridge University Press, 2001) ISBN 0-521-65191-3

Powiązane przedmioty

Inne projekty

Zewnętrzne linki

Encyklopedie historyczne dostępne online

(w porządku chronologicznym pierwszego wydania)