Niektórzy studenci archeologii w wykopaliskach na Forum Romanum .

Archeologia (z greckiego ἀρχαιολογία , na którą składają się słowa ἀρχαῖος , „starożytny” i λόγος , „dyskurs” lub „studium”) to nauka badająca cywilizacje i ludzkie kultury z przeszłości oraz ich relacje z otaczającym środowiskiem, poprzez gromadzenie, dokumentacja i analiza pozostawionych przez nich materialnych śladów ( architektury , artefaktów, szczątków biologicznych i ludzkich). [1]

Historia

Od starożytności do XVI wieku

Termin ten był już używany przez starożytnych historyków w dosłownym znaczeniu „dyskursu o przeszłości”. W niektórych przypadkach grecki historyk Tukidydes wykorzystuje materialne dowody jako dowód na rekonstrukcję przeszłości ( Cari zamieszkiwali w przeszłości wyspy Morza Egejskiego , podobnie jak w Delos wiele starożytnych grobowców z przedmiotami i rodzajem pochówku podobnymi do tych, które znaleziono przez Ateńczycy te nadal używane w jego czasach przez tę populację). W średniowieczu chrześcijanie i muzułmanie zmodyfikowali [2] wiele pogańskich świątyń z powodów religijnych, i to jeszcze w epoce nowożytnejruiny starożytnych zabytków były wykorzystywane jako kamieniołomy. Nad nimi i na nich zbudowano kolejne budynki i ogólnie te tereny były wykorzystywane do najróżniejszych celów, od cmentarzy po twierdze: wydarzenia z Koloseum i Teatru Marcellusa są szczególnie ilustracją tego wszystkiego.

Portret Ciriaco d'Ancona , autorstwa Benozzo Gozzoli .

Począwszy od humanizmu i jego zainteresowania klasyczną przeszłością, rozwinęła się kolekcja antyków grecko-rzymskich, od dzieł sztuki po przedmioty powszechnego użytku.
W szczególności Flavio Biondo opublikował trzy udokumentowane i systematyczne przewodniki po ruinach starożytnego Rzymu, które przyniosły mu wielką sławę. Na przykład Catherine J. Castner we wstępie do angielskiego przekładu Włoch zilustrowanego przez nią przez Flavio Biondo pisze, że ustanowiony Rzym włoskiego historyka „można słusznie określić jako początek współczesnej archeologii” [3] .

Jednak starożytne obiekty nie były jeszcze wykorzystywane do celów rekonstrukcji historycznej, która opierała się prawie wyłącznie na źródłach pisanych, ale oceniano je pod względem estetycznym lub dokumentacyjnym tylko w odniesieniu do niektórych tematów (portretów). celebrytów, tematy mitologiczne).

W epoce humanistycznej żył Ciriaco d'Ancona (lub Ciriaco Pizzecolli), uznawany na arenie międzynarodowej za twórcę archeologii w sensie ogólnym [4] . Był humanistą i podróżnikiem, a współcześni nazywali go pater antiquitatis , czyli ojcem starożytności, ze względu na to, że jego nieustanne poszukiwania świadectw starożytnego świata nie były podyktowane zwykłą ciekawością, lecz miały na celu „przywrócenie do życia” (jak sam powiedział) rzymską i grecką przeszłość. Jako pierwszy dał świadectwo w europejskim świecie Akropolu Ateńskiego , hieroglifów , piramid .Egipcjan i wiele innych stanowisk archeologicznych, które nieustannie odwiedzał, przywożąc szkice graficzne i pisemne raporty. Z tych powodów Ciriaco d'Ancona do dziś nazywany jest ojcem archeologii [5] . Posłuchajmy bezpośrednio z jego słów, co go ożywiło [6] :

„Kierując się silnym pragnieniem zobaczenia świata, poświęciłem i głosowałem całego siebie, zarówno na dokończenie badania tego, co od dawna było głównym przedmiotem mojego zainteresowania, czyli pozostałości starożytności rozsianych po całej Ziemi, zarówno na móc powierzyć pisarstwu te, które z dnia na dzień popadają w ruinę z powodu długiej pracy dewastacji czasu z powodu ludzkiej obojętności...”

( Ciriaco d'Ancona )

Pierwsze kolekcje archeologiczne narodziły się również w okresie renesansu , z których najważniejsze to Muzea Watykańskie . Stanowiły punkt odniesienia dla wszystkich późniejszych badaczy. Zbiór watykański rozpoczął się od przypadkowego odnalezienia Grupy Laokoona na polu w Rzymie . W rzeczywistości przedmioty gromadzone w zbiorach przez wieki będą głównie wynikiem przypadkowych znalezisk.
W tym okresie wydano także obszerne katalogi zabytków i obiektów antycznych ilustrowane miedziorytami. Wśród nich przez całe stulecie źródłem odniesienia była L'Antiquité expliquée et représentée en figures Bernarda de Montfaucon .

Oprócz zainteresowania antykwariuszy klasycznymi starożytnościami, w epoce nowożytnej rozwinęło się zainteresowanie prehistorycznymi pozostałościami , dzięki uczonym takim jak Michele Mercati i Nicolas Mahudel , którzy zaczęli interesować się tzw . prehistoryczne przedmioty kamienne, które stopniowo odnajdywano przypadkowo i których pochodzenie trudno było zrozumieć. W szczególności drugi zaproponował po raz pierwszy następstwo epoki kamienia , brązu i żelaza . Podobnie Bernard de Montfaucon opublikował w swoich Les monuments de la monarchie françaisereprodukcje pomników megalitycznych obok klasycznych ruin i zabytków średniowiecznych.

Odkrycia XVIII wieku

Pompeje i Wezuwiusz w 1900 r.

W 1748 r. rozpoczęły się pierwsze regularne kampanie wykopaliskowe, najpierw w Herkulanum , a następnie w Pompejach [7] , promowane przez nowo narodzone Królestwo Obojga Sycylii . Odkrycie prawie nienaruszonych miast, wraz z przedmiotami życia codziennego, a nawet sylwetkami ludzkich ciał, odbiło się echem w całej Europie .

Johann Joachim Winckelmann , często uważany za inicjatora współczesnych badań archeologicznych, również swoją pierwszą pracę poświęcił wykopaliskom w Herkulanum , który następnie opublikował w 1764 r. Geschichte der Kunst des Altertums (w języku włoskim Historia sztuki rysowania w starożytności). ), w którym, w przeciwieństwie do erudycyjnych studiów poprzedniej dyscypliny „antykwarystycznej”, grecko-rzymskie dzieła sztuki zostały wstawione w ich kontekst historyczny i stąd nastąpiła periodyzacja stylów artystycznych. Jednak archeologia nadal była ukierunkowana głównie na badanie historii sztuki grecko-rzymskiej, pod silnym wpływem neoklasycznych koncepcji estetycznych, zgodnie z którym dzieła z tego okresu stanowiły wzór idealnego piękna.

W tej fazie narodził się nowy typ instytucji koordynującej działalność archeologiczną, akademia: głównie Akademia Etruska w Cortona , Akademia Ercolanense i Papieska Rzymska Akademia Archeologiczna .

Wykopaliska niemieckiej misji archeologicznej w Olimpii w Grecji ( 1875-1881 ) .

Innowacje XIX wieku

Od początku XIX wieku organizowano prawdziwe ekspedycje archeologiczne, z Giovanni Battista Belzoni i Karl Richard Lepsius w Egipcie , gdzie pismo hieroglificzne zostało odczytane przez Jean-François Champollion , z Paulem Émile Botta , Austen Henry Layard i Robertem Koldeweyem w Mezopotamii , z rozszyfrowaniem pisma klinowego Georga Friedricha Grotefenda , az do slynnego ponownego odkrycia Troi przez Heinricha Schliemanna w1873 i wykopaliska Arthura Evansa w Knossos w 1900 roku . Spora część z nich to nadal „dzieła ziemne” mające na celu „odkrywanie” obiektów sztuki lub „ciekawostek”, które mają być wystawiane w muzeach, a nie gromadzenie i badanie dowodów historycznych.

W tym okresie rozwinęła się również archeologia chrześcijańska , związana z odkryciem rzymskich katakumb i zainteresowana głównie zjawiskami historyczno-artystycznymi. W 1816 r. rekonstytucja Papieża Piusa VII z Papieskiej Rzymskiej Akademii Archeologicznej usankcjonowała używanie terminu „archeologia” w badaniu zabytków, w odróżnieniu od badania tekstów pisanych [8] .

Z tablic naukowych z końca XIX wieku: Magdaleńskie artefakty artystyczne , górny paleolit .

Jednocześnie dzięki coraz większym odkryciom narzędzi kamiennych, często kojarzonych z kośćmi wymarłych zwierząt lub hominidów, badania nad prehistorią również weszły w fazę dojrzałą : Christian Thomsen używał do sortowania materiałów Nationalmuseet ( duńskie „narodowe muzeum” , założony w 1807 r.), zaproponowana już przez Nicolasa Mahudela periodyzacja epoki kamienia , brązu i żelaza , ostatecznie sankcjonująca jego ważność.

Badania nad kulturami prehistorycznymi i protohistorycznymi , które nie mogły korzystać ze źródeł pisanych, a jedynie z danych materialnych („ kultura materialna ”), przewartościowały znaczenie przedmiotów jako świadectwa przeszłości, niezależnie od ich ostatecznej jakości artystycznej. Archeologia nabrała zatem, zwłaszcza w krajach anglosaskich, coraz bardziej historyczno-antropologicznego aspektu, zamiast początkowej orientacji historyczno-artystycznej.

We Włoszech , począwszy od drugiej połowy XIX wieku , paletnolog Luigi Pigorini systematycznie odzyskiwał wszystkie znalezione przedmioty oraz nadzorował wykonanie wykopalisk i analizę dostarczonych przez nie danych. Dokumentacja odkrycia każdego obiektu stała się systematyczna również w kontynuacji wykopalisk w Pompejach , prowadzonych przez Giuseppe Fiorelli i Amedeo Maiuri .

Sophia Schliemann nosi klejnoty odkryte w Hissarlik .

W końcu zainteresowaliśmy się najpierw architekturą, a potem średniowiecznymi stanowiskami i materiałami , z prawdziwymi wykopaliskami archeologicznymi zwłaszcza w Wielkiej Brytanii i krajach skandynawskich , w związku z rozwojem zainteresowania pochodzeniem narodowym, prowadzącym do powstania dyscypliny archeologia średniowieczna . W tym kontekście angielski generał Augustus Pitt Rivers poświęcił się w latach 1881-1896 poszukiwaniu wiosek i nekropolii, rejestrując wszystkie dane znalezisk niezwykle dokładnie.

W XIX wieku rozwinęła się stratygrafia i chronologia względna . Metody te narodziły się w dziedzinie geologii i paleontologii przez takich uczonych, jak William Smith , James Hutton i Charles Lyell . Dlatego zastosowanie stratygrafii w archeologii rozprzestrzeniło się począwszy od archeologii prehistorycznej .
W latach 30. i 40. XX wieku archeolodzy tacy jak Jacques Boucher de Crèvecœur de Perthes i Christian Jürgensen Thomsendatowane przedmioty wykonane przez człowieka na podstawie kości wymarłych zwierząt znalezionych w tym samym miejscu lub warstwie.
Jednak stratygrafia zyskała na znaczeniu i popularności, zwłaszcza dzięki wykopaliskom w Hissarlik , miejscu starożytnej Troi , prowadzonymi przez Heinricha Schliemanna , Wilhelma Dörpfelda i Carla Blegena począwszy od 1871 roku. Uczeni ci zidentyfikowali dziewięć odrębnych miast, zbudowanych jeden nad drugim, od prehistorii do wiek hellenistyczny .

Forum Romanum w 1880 roku .

W Rzymie pierwsze wykopaliska stratygraficzne Forum Romanum zostały przeprowadzone w latach 1898-1925 przez Giacomo Boniego , podczas gdy Rodolfo Lanciani udokumentował dużą liczbę przypadkowych znalezisk i wykopalisk „ odkrywczych ”, które miały miejsce równolegle z budynkami dla Romów Kapitał. Następnie potrzeby propagandowe reżimu faszystowskiego doprowadziły do ​​wznowienia dużych, słabo udokumentowanych robót ziemnych, podczas gdy Nino Lamboglia oraz badacze paleontologii i prehistorii kontynuowali badania stratygraficzne w Ligurii .

Rozwój XX wieku

Na początku XX wieku egiptolog William Flinders Petrie opracował koncepcję serializacji , która pozwoliła na precyzyjne datowanie obiektów na długo przed pojawieniem się nowoczesnych metod opartych na izotopach promieniotwórczych, co zresztą potwierdziło wskazaną przez Petriego chronologię. Był także pionierem w skrupulatnym katalogowaniu znalezisk, nawet tych tradycyjnie uważanych za mało istotne.

Alois Riegl , należący do „szkoły wiedeńskiej”, opublikował w 1901 roku studium o późnorzymskim przemyśle artystycznym , w którym stwierdził konieczność oceny dzieła sztuki w odniesieniu do koncepcji czasu, w którym powstało, a nie w stosunku do abstrakcyjnego modelu idealnego. Ta historyzacja pozwoliła na przewartościowanie sztuki rzymskiej w porównaniu z grecką i położyła podwaliny pod ekspansję studiów na cywilizacje artystyczne obce światu klasycznemu. W latach dwudziestych XX wieku archeologia staje się profesjonalna. W rzeczywistości w tym okresie powstały pierwsze katedry archeologii na uniwersytetach europejskich i amerykańskich .XX wiek do kodyfikacji metody stratygraficznej . System „wykopów pod kwadraty” został opracowany przez angielskiego archeologa Mortimera Wheelera w latach 20. i 50. XX wieku , podczas gdy system „dużego obszaru” został opisany przez Edwarda Harrisa pod koniec lat 70. XX wieku .

Wykopaliska zbombardowanych i zniszczonych w czasie II wojny światowej terenów miejskich , przy okazji odbudów, pozwoliły również na opracowanie specyficznych metod badań archeologii miejskiej , często związanej z wykopaliskami awaryjnymi , a przez to zmuszanej do pracy w ograniczonym czasie w niezwykle konteksty stratygraficzne złożone. W latach 60. rozwinęła się tak zwana archeologia procesualna , zwłaszcza w Stanach Zjednoczonychlub „nowa archeologia” („archeologia procesualna” lub „nowa archeologia”, zwłaszcza w dziedzinie prehistorycznej i protohistorycznej), która miała na celu umieszczenie archeologii wśród nauk ścisłych poprzez opracowanie zupełnie nowej metody, wychodząc od hipotez teoretycznych na temat wielkich procesy kulturowe do weryfikacji metodami naukowymi (wykopaliska). Istniała tendencja do ponownego łączenia archeologii z antropologią jako badaniem zjawisk kulturowych, odrywając ją od historii i historycznej rekonstrukcji różnych kultur ludzkich. Szczególnie skrytykowano tendencję archeologów „tradycyjnych” ograniczyć się do czystego i prostego zbierania artefaktów i samego ich umieszczenia w szeregach chronologicznych oraz braku metodologicznej refleksji nad celami dyscypliny. Za centralną rolę uznano „procesy kulturowe”, które stanowiły fundamentalne ludzkie zachowania. W działalności archeologicznej te teoretyczne przesłanki przełożyły się na nowy nacisk na modele osadnictwa i relacje ze środowiskiem.

Późniejsza archeologia postprocesowa, która rozwinęła się w Wielkiej Brytanii , skrytykowała w szczególności możliwość obiektywnej i aseptycznej obserwacji zjawisk kulturowych, a co za tym idzie dążenie do osiągnięcia abstrakcyjnego charakteru naukowego, niezbyt zgodnego ze specyfiką badań archeologicznych.

W archeologii włoskiej i śródziemnomorskiej nowa archeologia cieszy się niewielką popularnością, także ze względu na brak perspektywy historycznej i mechanizmu procesów kulturowych, rozumianych jako nieuniknione adaptacje kultur do przeobrażeń środowiska.

Thor Heyerdahl w 1947 przepłynął Pacyfik z Ameryki Południowej do Polinezji na tratwie Kon-Tiki . Można go uznać za twórcę archeologii eksperymentalnej , która w krajach anglosaskich stała się jedną z najważniejszych dziedzin działalności archeologicznej. Ta gałąź archeologii nie jest zainteresowana samym obiektem, ale działaniami za nim stojącymi, zarówno sposobem wytwarzania obiektu, jak i sposobem jego użytkowania. Dlatego stara się eksperymentalnie zweryfikować , wprowadzając je w życie, starożytne techniki konstrukcji i wytwarzania, cechy artefaktów i budynkóww ten sposób wyprodukowany, jak również wykorzystanie tego samego.

Archeologia lotnicza: fundamenty budowli gallo-rzymskich (w tym doskonale rozpoznawalne duże Horreum ).

Druga połowa XX wieku to także wejście techniki do archeologii.

Główną innowacją było wprowadzenie metody datowania radiowęglowego , opartej na teorii opracowanej przez amerykańskiego naukowca Willarda Libby'ego w 1949 roku . Pomimo swoich ograniczeń (w porównaniu z późniejszymi metodami jest nieprecyzyjna; można ją stosować tylko z materiałami organicznymi; działa tylko z obiektami z ostatnich 10 000 lat), technika ta doprowadziła jednak do rewolucji w archeologii i jej wkładu przejść do historii. W szczególności datowanie szczątków organicznych izotopami strontu pozwoliło na analizę migracji ludzi.
Kolejnym obszarem zastosowania techniki w archeologii był rozwój fotografii lotniczej, co pozwoliło na identyfikację stanowisk archeologicznych, które nie są łatwe do wykrycia.
Odkrycie w 1991 roku na lodowcu Similaun ciała prehistorycznego człowieka znanego jako Ötzi otworzyło trzeci horyzont – genetykę stosowaną w archeologii. Badania DNA wykazały, że Ötzi należy do bardzo rzadkiej haplogrupy K w Europie, która wskazuje na pochodzenie jego przodków z Bliskiego Wschodu w neolicie, po rozprzestrzenieniu się rolnictwa i hodowli. Ten typ DNA zachował się do dziś w odizolowanych regionach, takich jak Sardynia i Korsyka. [9] Analiza genetyczna szczątków prehistorycznych ludzi wyjaśnia wiele aspektów prehistorycznych migracji.

Opis

Ogólność

W przeszłości określana była jako nauka pomocnicza historii , nadająca się do dostarczania dokumentów materialnych dla tych okresów niedostatecznie oświetlonych źródłami pisanymi. W niektórych krajach, a zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych , zawsze była uważana za jedną z czterech gałęzi antropologii (pozostałe trzy to etnologia , językoznawstwo i antropologia fizyczna ) [10] , mająca na celu przyswajanie wiedzy o kultury ludzkie poprzez badanie ich materialnych przejawów.

Archeologia jest umownie podzielona na dyscypliny według badanego okresu lub kultury (np. archeologia klasyczna , archeologia przemysłowa lub paletnologia ), lub według określonych technik badawczych ( archeologia podwodna lub archeologia eksperymentalna ) lub konkretnych problemów ( archeologia miejska , archeologia teoretyczna ) . lub ponownie na podstawie rodzaju badanego materiału ( numizmatyka lub epigrafia )). Pojęcie odkrycia archeologicznego ewoluowało wraz z rozwojem metod badawczych: w poszukiwaniu rzadkiego obiektu, ale jego odkrycia w coraz mniejszym stopniu zależą od przypadku czy intuicji. Metody archeologiczne są niezależne od wieku badanych szczątków i faktycznie były stosowane już w okresie po rewolucji przemysłowej ( archeologia przemysłowa ) a nawet jako metoda badania współczesnych społeczeństw (np. z analizą odpadów miejskich). .

Związek badań archeologicznych z antropologią kulturową (i fizyczną ) zrodził różne podejścia, w tym sprzeczne lub uzupełniające się, zgodnie z punktami widzenia różnych uczonych, którzy odnieśli sukces i nadal podążają za sobą w debacie archeologiczno-metodologicznej i teoretyczne, animowane (jeśli nie zainicjowane) począwszy od lat 60. XX w. dla wyjaśnienia metod i celów badań oraz poprawy zdolności archeologii do wyjaśniania i interpretowania społeczeństw przeszłości (i teraźniejszości). Wśród nich są archeologia procesu , archeologia postprocesu , archeologia marksistowska , archeologia płci , archeologia neoewolucjonistówarcheologia kognitywna .

Techniki i metody badawcze

Archeolodzy przy pracy w klasztorze Tommarp w Szwecji .

Główną techniką badawczą jest wykop stratygraficzny , który pozwala usunąć warstwy gruntu z zachowaniem kolejności chronologicznej i udokumentować zdeponowane tam materiały, umieszczając je w ściśle określonej kolejności chronologicznej.

W badaniach archeologicznych można również wykorzystać dzisiejsze techniki wykrywania i datowania lub analizy naukowej opracowane przez inne dyscypliny.

Badania terenu, zarówno jako wstępne badania wykopaliskowe, w celu identyfikacji obecności pozostałości archeologicznych, jak i uzyskania ogólnych danych statystycznych dotyczących historii samego terytorium, a także tradycyjnego rozpoznania archeologicznego powierzchni (obserwacja bezpośrednia ) potrafi wykorzystać interpretację zdjęć lotniczych i prospekcję geofizyczną (w szczególności magnetometryczną lub georadarową). Sonar może być używany w środowisku podwodnym , podczas gdy sondy fotograficzne zostały wykorzystane do wstępnego zbadania ubytków w ziemi, takich jak groby, które jeszcze nie zostały wykopane.

Metody randkowania

Niektóre fragmenty ceramiki podzielone według rodzaju.

Badanie materiałów, zarówno tych zgromadzonych w wykopaliskach, jak i tych bez kontekstu stratygraficznego, ma na celu poznanie sposobów wykorzystania i pochodzenia oraz ustalenie datowania.

Pierwszym sposobem datowania obiektu w sensie względnym jest jego umieszczenie w sekwencji stratygraficznej. Jednak w przypadku obiektów znalezionych w czasie, gdy ta technika nie została jeszcze opracowana, a w każdym razie wyrwana z kontekstu, nadal stosuje się porównanie formalne i stylistyczne z innymi podobnymi obiektami. Do tego dochodzi zestaw technik naukowych objętych archeometrią .

Aby uzyskać datowanie bezwzględne, metoda węgla 14 (lub radiowęgla) może być stosowana do materiałów organicznych (podczas gdy inne metody datowania radioizotopowego, takie jak potas-argon (K-Ar), uran-tor-ołów i ślady rozszczepienia uranu 238 , można stosować do datowania skał, a więc skamieniałości lub związanych z nimi pozostałości przemysłu litowego ), dendrochronologii dla drewna, termoluminescencji i archeomagnetyzmu , dla ceramiki , cegieł i gleb termojądrowych.

Metody testu FUN lub racemizacji aminokwasów dla kości i hydratacji obsydianu lub związek między kationami (w suchych środowiskach) mogą pomóc we datowaniu względnym obiektów znalezionych w tym samym miejscu do daty przetwarzania obsydianu lub kamienia w ogóle. Na lodowcach inną metodą jest liczenie „warw”, szczególnego rodzaju osadów, które rejestrują roczne zmiany w osadach lodowcowo-jeziornych.

Dyscypliny i obszary nauki

Archeozoologia i paleobotanika badają faunę i szczątki botaniczne , aby zrekonstruować środowisko naturalne, z którym ludzie wchodzili w interakcje.

Archeoastronomia zapewnia również wsparcie dla badań poprzez badanie orientacji astronomicznych i orientacji starożytnych struktur, czasami poszukiwanych z konkretnych powodów symbolicznych, zwłaszcza w przypadku budynków związanych z kultem.

Przedmiotem archeologii obliczeniowej są liczne aplikacje komputerowe, począwszy od przechowywania i organizacji danych, poprzez reprezentacje kartograficzne ( GIS ), aż po wirtualne rekonstrukcje, wykorzystywane zarówno do badań, jak i do prezentacji publicznej .

Istnieje również archeologia muzyczna zajmująca się badaniem zjawisk muzycznych w starożytności .

Wreszcie archeologia eksperymentalna podejmuje próbę odtworzenia dawnych warunków, w jakich produkowano obiekty, a następnie modyfikowano, degradowano i niszczono, w celu przetestowania hipotez postawionych na podstawie znalezionych szczątków.

Oprócz chemii i fizyki , do opracowania wspomnianych już technik analitycznych, badania archeologiczne mogą otrzymać użyteczny wkład geologii , w celu poznania zarówno właściwości różnych kamieni budowlanych, klejnotów, metali i stopów metali, glin, zarówno geomorfologicznych mechanizmów erozji i sedymentacji, jak i datowania skał. Inną dyscypliną, która wnosi swój wkład w badania archeologiczne, jest paleontologia lub paleobiologia do badania szczątków kopalnych (z paleozoologią dla skamieniałości zwierzęcych, paleobotanią dla skamieniałości roślinnych, palinologią dla pyłków kopalnych i antrakologiądla zwęglonych szczątków i wreszcie paleoantropologia dla ludzkich szczątków kopalnych i badanie ewolucji człowieka): ogólne zmiany środowiskowe i klimatyczne są badane przez paleoekologię . Istnieje również wiele możliwych zastosowań metod statystycznych do analizy danych.

Wiele zainteresowań dyscyplin bioarcheologicznych i archeologicznych jako całości stanowi przedmiot badań interdyscyplinarnej metody archeologii środowiska .

Wiele dyscyplin ma również podobne i uzupełniające się tematy, takie jak antropologia kulturowa i etnologia (do badania organizacji społeczno-kulturowych społeczności ludzkich, ich aspektów behawioralnych i symbolicznych oraz ich relacji ze środowiskiem), paletnologia (do badania początków i ruchy ludności), językoznawstwo historyczne (do badania i upowszechniania języków), badania nad historią sztuki i oczywiście historią .

Notatka

  1. ^ Renfrew i Bahn (1991)
  2. ^ W edykcie z 30 listopada 382 r. Teodozjusz postanowiłem zachować budynki i przedmioty używane w kulcie pogańskim o wartości artystycznej, o ile nie były wykorzystywane do kultu.
  3. ^ Nowatorskie odejście od tradycji średniowiecznych opisów miast, „Roma instaurata” inauguruje systematyczną rekonstrukcję historyczną i słusznie można ją nazwać początkiem współczesnej archeologii , w: Biondo Flavio - Catherine J. Castner, Biondo Flavio „Italia illustrata” , t. . I, Global Academic Publishing – Binghamton University, Binghamton, Nowy Jork 2005, s. XXIV.
  4. ^ Dla przykładu podano dwa cytaty, jeden autorstwa angielskiego autora, drugi włoskiego:
      • Edward W. Bodnar:
    ( PL )

    „Cyriak z Ankony był najbardziej przedsiębiorczym i płodnym pisarzem antyków greckich i rzymskich, zwłaszcza inskrypcji, w XV wieku, a ogólna dokładność jego zapisów daje mu tytuł ojca założyciela współczesnej archeologii klasycznej”

    ( IT )

    "Ciriaco d'Ancona był najbardziej przedsiębiorczym i płodnym kolekcjonerem antyków greckich i rzymskich XV wieku, w szczególności inskrypcji, a ogólna dokładność jego danych pozwala nam uważać go za ojca założyciela współczesnej archeologii klasycznej"

    ( Edward W. Bodnar, Późniejsze podróże , z Clive Foss. Harvard University Press, Cambridge, MA 2003. ISBN 0-674-00758-1 )
    • R. Bianchi Bandinelli, M. Pallottino, E. Coche de la Ferté,:

    „” Tak więc, jeśli Ciriaco de 'Pizzicolli (patrz Ciriaco D'Ancona), który podróżował do Grecji w latach 1412-1448 w poszukiwaniu i opatrywaniu adnotacjami dzieł sztuki i inskrypcji, można powiedzieć, że w pewien sposób był twórcą archeologii w W sensie ogólnym archeologia w swoim historyczno-artystycznym charakterze, tak jak jest pojmowana dzisiaj, można śmiało powiedzieć, że pochodzi z publikacji Historii sztuki w starożytności JJ Winckelmanna, która miała miejsce w 1764 r.”

    ( Encyklopedia Sztuki Starożytnej - Treccani )
  5. ^ * Giuseppe A. Possedoni (red.), Ciriaco d'Ancona i jego czasy , Ancona, Edizioni Canonici, 2002. Materiały z międzynarodowej konferencji zorganizowanej w marcu 2000 r. przez ośrodek badawczy wschód-zachód (www.orienteoccidente.org)
    • italica.rai.it , http://www.italica.rai.it/rinascimento/monografie .
    • Starożytny Rzym Ciriaco d'Ancona - Niepublikowane rysunki stulecia. XV opublikowane i zilustrowane przez Christiana Huelsena, Rzym, Ermanno Loescher & Co., 1907
    • archeology.co.tv , https://web.archive.org/web/20110524160018/http://archaeology.co.tv/ . Pobrano 25 lutego 2021 (zarchiwizowane z oryginału w dniu 24 maja 2011) .
    • Gianfranco Paci, Sergio Sconocchia Ciriaco d'Ancona a antykwaryczna kultura humanizmu , Diabasis, 1998 (Materiały z międzynarodowej konferencji poświęconej Ciriaco w 1988 r.)
    • Christian Hülsen Starożytny Rzym autorstwa Ciriaco d'Ancona , E. Loescher (W. Regenberg), 1907
    • Edward W. Bodnár Cyriacus z Ankony i Aten , Latomus, 1960
    • Edward W. Bodnár, Charles Mitchell Cyriacus z podróży Ankony na Propontis i Północnym Morzu Egejskim, 1444-1445 , Amerykańskie Towarzystwo Filozoficzne, 1976
    • Phyllis Williams Lehmann Cyriacus of Ancona's Egyptian Visit and its Reflections in Gentile Bellini and Hyeronymys Bosch , JJ Augustin., 1977
    • Carel Claudius van Essen Cyriaque d'Ancone en Egypte , Noord-Hollandsche Uitg. Mij., 1958
  6. ^ Cytat zaczerpnięty z: Valentino Nizzo, Before the School of Athens: początki włoskiej „archeologii” w Grecji ; suplement do nr 4 (kwiecień 2010) Forma urbis , System Obsługi Redakcyjnej. Dostępne na tej stronie .
  7. ^ Paoli UE (1962) Vita romana , Mediolan, Mondadori, s. 121
  8. ^ Eduard Gerhardt , Grundzüge der Archaeologie , 1833 ( Zasady archeologii ): archeologię definiuje się jako „tę połowę uniwersalnej nauki starożytności klasycznej, która opiera się na pomnikach”, w przeciwieństwie do drugiej połowy, opartej na dokumentach o charakterze literackim. Zgodnie z tą definicją archeologia chrześcijańska będzie „nauką starożytności chrześcijańskiej według zabytków nieliterackich”.
  9. ^ Pierwsze analizy genomu Ötzi | Fakt historyczny
  10. ^ Antropologia kulturowa The Human Challenge (2005).

Bibliografia

  • Barker, P. Techniki wykopalisk archeologicznych . Longanesi i C., Mediolan, 1977.
  • Bianchi Bandinelli, R. Wprowadzenie do archeologii klasycznej jako historii sztuki starożytnej , Laterza , Rzym-Bari, 1976.
  • Binford, LR Prehistoria człowieka. Nowa archeologia , Rusconi , Mediolan, 1990.
  • Carandini, A. Opowieści z ziemi. Podręcznik wykopalisk archeologicznych , Einaudi , Turyn 1991.
  • Carandini, A. Archeologia i kultura materialna. Dzieła bez chwały w starożytności , De Donato, Bari 1979.
  • Ceram, CW Civiltà al sole , Mondadori, Mediolan 1997
  • Childe, VG Postęp w świecie antycznym , Einaudi , Turyn 1973.
  • De Guio, A. Powierzchniowe i podpowierzchniowe: głębokie oranie w złożoność , w: Hensel W., Tabaczyński S., Urbańczyk P. (red.) Teoria i praktyka badań archeologicznych , II, Instytut Archeologii i Etnologii, Komitet Pra- i Nauki protohistoryczne, Polska Akademia Nauk, Warszawa 1995, s. 329-414.
  • De Guio, A. Archeologia złożoności i „rozpoznawanie wzorców powierzchniowych” , w Maragno E. (red.) Badania archeologiczne powierzchni w rejonie Padu , Linea AGS., Stanghella (Padwa) 1996, s. 275-317.
  • De La Fuente, M. Schliemann i nowa archeologia , Cremonese Editions, Rzym 1973.
  • Brian M. Fagan, Nadia Durrani, Krótka historia archeologii: czasy klasyczne do XXI wieku [wyd. 2] 1 Routledge 2016 ISBN 978-1-138-65707-6
  • Gamble, C. Archeologia. Podstawy , Routledge, Abingdon (Wielka Brytania) 2008.
  • Gelichi, S. Wprowadzenie do archeologii średniowiecznej , Carocci , Rzym 1997.
  • Giannichedda, E. Mężczyźni i rzeczy. Uwagi o archeologii , Edipuglia, Santo Spirito (Bari) 2006.
  • Guidi, A. Metody badań archeologicznych , Laterza, Rzym-Bari 1995.
  • Harris, E. Principles of Archaeological Stratigraphy , Carocci , Rzym 1989.
  • Hodder, I. Czytanie przeszłości. Aktualne trendy w archeologii , Einaudi , Turyn, 1992.
  • Leonardi, G. (red.) Procesy formacyjne stratyfikacji archeologicznej , Imprimitur, Padwa, 1992.
  • Manacorda, D. Lekcje archeologii , Laterza, Rzym-Bari 2008.
  • Mannoni T. , Giannichedda, E. Archeologia produkcji , Einaudi , Turyn 1996.
  • Maniscalco, F. „Mare Nostrum. Podstawy archeologii podwodnej”, Massa, Neapol, 1999.
  • Moreno, D. Historia, archeologia i środowisko. Wkład w definicję i cele archeologii postśredniowiecznej we Włoszech , w „Archeologia postśredniowieczna”, 1 (1997), s. 89-94.
  • Moscati P., Archeologia i kalkulatory , Giunti 1987. ISBN 9788809200159 .
  • Renfrew, C., Bahn, P. Archeologia: teorie, metody i praktyka , Zanichelli , Bolonia, 2006.
  • Vidale, M. Idea lekkiego dzieła , Imprimitur, Padwa, 2002.
  • Vidale, M. Czym jest etnoarcheologia , Carocci , Rzym, 2004.
  • Volpe, G. „Archeologia podwodna. Jak działa archeolog podwodny. Historie z wody”, ISBN 978-88-7814-133-9 , All'Insegna del Giglio, Florencja 1998.

Powiązane przedmioty

Inne projekty

Zewnętrzne linki